Etxeetan arnasten dugun airea kalekoa baino kutsatuago egon daiteke
Etxeetako airea ere ez da kutsaduraz libratzen, izan ere, EFEk elkarrizketatu dituen adituen arabera, bizilekuetako kutsadura maila "kalekoa baino altuagoa izan daiteke". Ohartarazi dutenez, osasunarentzako kaltegarriak diren kutsatzaileak aurki daitezke etxeetan.
Rinitis eta asma kasu askoren jatorria etxeetako kutsadura ikusezinean dagoela baieztatu dio Carles Suriàk, biobizigarritasun aholkulariak eta airearen kalitatean aditua den ingeniariak, EFEri.
Etxeetako kutsaduraren arrazoi nagusia ezjakintasuna dela adierazi du Suriàk. Nagusiki, akaroak eta onddoak "kutsadura biologiko ikusezina" direla gehitu du, baina, kasu batzuetan, hezetasun-maila baxuek zein altzari eta zuntz sintetikoek ere kutsadura handitzen dute. Adituak etxe osasuntsu batek gaixotasunak ekiditen dituela azpimarratu du.
Arazo horiek ekiditeko, Suriàk etxeetako dekorazioa produktu naturaletan oinarritzea gomendatu du: pintura mineralak, kotoizko alfonbra eta gortinak, zeramikazko lurrak edo egurrezko parketak… Baina garrantzia berezia eman dio etxeak aireberritzeari.
Etxeak ez aireztatzeak CO2 kontzentrazioa handitzen du. Carles Suriàren hitzetan, guk sortzen dugun CO2ari, alergiak eta sumindurak sortu ditzaketen terpenoa bezalako disolbatzaile naturalak gehituta, etxeetako giroa hondatu egiten dute.
Adituaren esanetan, aromadun hidrokarburoez gain, radon gasa (hondarrezko eta granitozko lurretan aurki daiteke eta biriketako minbiziaren bigarren eragile nagusia da) etxeetako material kutsagarrienetakoa da. Gainera, horri kutsadura biologikoa eta partikula esekiak gehitu behar zaizkio.
Bestalde, Beth Greer kazetariaren arabera ez dugu inoiz gure etxeetan bizitzeak nekatu eta gaixotzen gaituela pentsatzen, baina, La casa natural liburuan, behin eta berriz azpimarratzen du etxeetan dauden eta toxikoak izan daitezkeen hainbat substantzia barneratu ditzakeela gure gorputzak.
Greerrek dioenez buruko mina eta mukiak eragin ditzaketen gasak isurtzen dituzte moketek eta alfonbrek. Moketa berrien usaina arriskutsutzat hartzen diren latexean oinarritutako kimikoak, azetona, bentzenoa eta bestelako substantziek eragindakoa da.
Loari ere kalte egiten diote koltxoi sintetikoek botatzen dituzten gas eta kimikoek. Substantzia horiek airera bota eta gauean arnasten ditugu. Horregatik, poliuretanoa, poliesterra edo poliestirenoa ez duten koltxoiak erostea gomendatzen du Beth Greerrek. Formaldehidoa duten produktuak ez erosteko ere esan du (kotoia eta poliesterra nahasten dituzten maindireetan aurki daiteke).
Hori gutxi balitz bezala, logela kutsadura elektrikoa duen foku arriskutsu bihurtzen da, askotan telebista bat, mugikor bat, iratzargailua eta ordenagailua izaten baitira bertan.
Suteak gelditzeko tratatuta dauden tapizak ere ekiditea gomendatzen du Greerrek, "bizitzak salbatzen dituzten arren, gaixotasunak eragin ditzakete".
Pareten kasuan, margotzerako orduan, Konposatu Organiko Lurrunkorrik gabeko (edo maila baxua dutenak) pinturak erabiltzea gomendatu du, hala nola, pintura zeramikoak.
Hala ere, Greerrek datuekin ez larritzeko dio: "Egoeraz jabetzea eta pixkanaka ohiturak aldatzea da gakoa".
Bukatzeko, Carles Suriák barrualdeetako kutsaduraren inguruko informazioa falta dela dio. Hezetasuna kontrolatzea, giroa garbitzeko landareak jartzea eta komun zein sukaldean erauzgailuak jartzea konponbideetako batzuk direla gehitu du.
Gainera, kontsumo jasangarriaren aldeko deia egin du; izan ere, produktu naturalak eta gertukoak erosiz, aldaketa klimatikoaren ondorioak gutxitzen direlako eta horrek gure osasuna hobetzen lagunduko digulako.
Zure interesekoa izan daiteke
Landa ingurua vs hirigune handiak: hirietako bi autoko hiru daude landaguneetan
Trafiko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) azken erregistro ofizialen arabera, Hego Euskal Herriko landa-ingurunean metropoli-eremuetan baino % 55 auto gehiago daude biztanleko, eta kasu batzuetan herriko bizilagunen kopurua gainditzen dute.
Gero eta emakume gidari gehiago dago Hego Euskal Herrian: gizonena halako bi baino gehiago hazi da kopurua azken hamarkadan
2014tik 2024ra, gidabaimena duten emakumeen kopurua % 14raino igo da Nafarroan, gizonen % 6,6ren aurretik; EAEn, aldea hirukoiztu ere egin da ia. Genero-arrakala estutzen ari da horretan, nahiz eta oraindik gizonak gehiago diren errepideetan.
Saretzen txostenaren bitxikeriak: bizilagun baino auto gehiago dituzten herriak eta emakumezko gidaririk gabeko udalerriak
Hegoaldeko mugikortasunaren berezitasunak azaleratu ditu Saretzen txostenak, besteak beste, Bizkaia motorren kopuruaren hazkundean nagusi dela, eta Nafarroak Hegoaldeko autorik zaharrenak dituela.
Genero-arrakala, Euskadiko mugikortasunean: Gizonezkoen joan-etorrien % 46k autoa erabiltzen dute eta emakumezkoen % 50 oinez
Eguneroko joan-etorrien % 40 autoz egiten dira. 19 urtetik beherakoak mugikortasun jasangarriaren buru dira, haiek baitira bizikleta eta garraio publikoa gehien erabiltzen dituztenak.
Autoa, Hegoaldean: gero eta zaharragoa, dieselak nagusi jarraitzen du eta elektrikoen presentzia oso txikia da
Euskadiko eta Nafarroako turismoen batez besteko adinak bi urte baino gehiago egin du gora (ibilgailuek 12 urte dituzte, batez beste). Errekuntzakoak (diesela eta gasolina) nagusitzen dira, eta ibilgailu elektrikoen kopurua oso txikia da (% 2tik beherakoa).
Sokamuturra berriro egiteak zatiketa eragin du Eibarren
Eibarren, bigantxak kalera aterako dituzte datorren astean, azken urteetan desagertua zen sokamuturrari berriro helduz. Udalerrian eztabaida erabatekoa da, aldekoen eta kontrakoen artean, eta zatiketa eragin du. Zatiketa horren erantzule egiten dute oposizioko alderdiek alkatea bera.
Sei adingabe artatu dituzte bero-kolpeen ondorioz, AP-68an, Kuartango parean, autobusak matxura izan ondoren
Arazo mekanikoa 13:10 aldera jazo da, ibilgailua Zaragozarantz zihoala, trenbidearen bazterbidean geldirik geratu denean matxura baten ondorioz. Autobusean 60 pertsona inguru zihoazen, gehienak 15 urte inguruko nerabeak.
GIB diagnostiko berantiarren kopurua % 60ra igo da Euskadin
Osasun Sailak uste du HIESaren eta STIen inguruko estigmak diagnostikoa atzeratzen duela eta kutsatzeko arriskua handitzen duela. Osakidetzarekin batera, "Parktikatu sex-carea" kanpaina abiarazi du.
1.778 ikaslek eskatu dute USaPeko euskara azterketa berrikustea
Behin betiko emaitzak datorren astelehenean argitaratuko dira. EHUko errektoreak zehaztu duenez, "ez dute baloraziorik egingo probaren emaitzari buruz"; izan ere, kalifikazioak, une honetan, "behin-behinekoak dira eta berrikuspen prozesuan daude".
Noiz jakingo ditugu USaPeko notak?
Datorren astelehenean, ekainaren 22an, unibertsitatera sartzeko probetako behin betiko notak argitaratuko dira, baina ikasleek azken aukera bat izango dute: azterketak ikustea.