Neandertalen gorpuzkiak berraurkitu dituzte Barandiaranek egindako aurkikuntzetan
Euskal Herriko Unibertsitateko (EHU) adituek zuzendutako nazioarteko talde batek Neandertalgo gizakien bi esne-hortz, indibiduo heldu baten beste gorpuzki bat eta burezur zati bat berraurkitu dituzte fosilen bilduma zahar batean. Euskadin sekula identifikatutako neandertal gorpuzki kopuru handiena da.
Asier Gomez-Olivencia EHUko Paleontologia eta Estratigrafia departamentuko Ramon y Cajal ikertzaileak jakitera eman duenez, gorpuzkiak Jose Miguel de Barandiaran prehistorialariak aurkitu zituen 1967 eta 1974 artean egindako indusketetan Axlorren, Diman (Bizkaia).
Orain arte, hiru fosil neandertalen berri zuten Gipuzkoako eta Bizkaiko aztarnategietan. Gainera, Bilboko Arkeologi Museoak Axlorreko hiru hortz zituen ikusgai orain arte. Horiek Neandertalgo gizakienak zirela uste zuten, baina ikerketa berriak Homo sapiensen gorpuzkiak direla baieztatu dute. Joseba Rios-Garaizar Giza Garapeneko Ikerketa Zentro Nazionaleko (CENIEH) kideak zuzendu du lantaldea, Gomez-Olivenciarekin batera.
Aurkikuntza berria egin duen proiektua, "apur bat, halabeharrez" abiatu zela onartu du Gomez-Olivenciak. Europan desagertutako kanido baten fosilak topatu nahi zituen egitasmo batekin hasi ziren lanean.
Esne-hortzak. Irudia: EFE/HU/Asier Gomez-Olivencia
"Helburu horrekin Barandiaranek Axlorren egindako indusketak berriz aztertzen hasi ginen, eta ezusteko batzuk aurkitu genituen", gogorarazi du Gomez-Olivenciak.
Aurrena neandertalen mozketa markak zituzten arrano beltz, bele, katamotz eta otso hezur batzuekin tupust egin zuten; aurkikuntza "aparta" zen; izan ere, "mota horretako aurrena zen" Kantauri isurialdean.
"Giza esne-hortz bat topatzea bigarrena izan zen", zehaztu du adituak. Azken aurkikuntza honek "nazioarteko ikerketa talde bat osatzera" bultzatu zuela argitu du, "bilduma zaharra sakonago berriz aztertzeko".
Ikerketaren emaitzak American Journal of Physical Anthropology aldizkari ospetsuak argitaratuko ditu. University College of London, Pariseko Museum National d'Histoire Naturelle, Madrileko Complutense, Bartzelonako Autonoma eta Ikerbasque ikerketa zentroko adituek parte hartu dute, EHUren koordinazioarekin.
Arrano beltzaren (Aquila chrysaetos) izterrezur zatia. Irudia: EFE
Teknologia berriei esker, Arkeologi Museoko hiru hortzak Homo sapiensenak direla egiaztatu ahal izan dute, nahiz eta 40 urtez neandertalenak zirela pentsatu.
Hala ere, "ezustekorik" handiena zain zuten oraindik; izan ere, Barandiaranen bilduma zaharrean neandertalen gorpuzkiak gordetzen zituen museoak: esneko ebakortz eta atzeko hagin bat, heldu baten ebakortz bat eta adin txikiko baten hezur parietalaren zati bat.
Gomez-Olivenciaren arabera, "neandertalak ulertzeko" Axlorreko aztarnategiaren "garrantzia handia" agerian utzi dute aurkikuntza berriek.
Zure interesekoa izan daiteke
AP-8 autobideak bidegurutze hobea izango du Oiartzunen, eta agian lotune berri bat, Orion
Gipuzkoako Foru Aldundiak 8,1 milioi euro bideratuko ditu AP-8 autobidearen eta GI-20 errepidearen arteko bidegurutzearen segurtasuna hobetzeko, Bilborako noranzkoan, eta Orion bi noranzkoetan lotura osoa egitea aztertzen ari da.
EHIGEk segregazioaren aurkako itunaren mahaia utzi du, Hezkuntzak diagnostiko "partziala" egin du eta
Euskal Eskola Publikoko Gurasoen Konfederazioak salatu duenez, aplikatutako metodologia "parte-hartze prozesu errealak izan behar duenaren antitesia da"
Ekialde Hurbilean dauden 45 euskal herritarrekin harremanetan jarri da Jaurlaritza
Eusko Jaurlaritzako Kanpo Harremanetarako Idazkaritza Nagusiak komunikaziorako hainbat bide zabaldu ditu, inguru hartan dauden euskal herritarrei egoera bideratzen laguntzeko. Ekialde Hurbilean egoitzak dituzten euskal enpresekin ere jarri dira kontaktuan.
Bizkaiko Foru Aldundiak ke-detektagailuak jarriko ditu Bustuarialdeko adinekoen eta pertsona kalteberen 2.450 etxetan baino gehiagotan
Etxeko suteen ondoriozko arriskuak murrizteko plan pilotu bat da, eta gero beste eskualde batzuetan ezarri ahal izatea da asmoa.
Maialen Mazonen hilketa argitzeko epaiketa maiatzaren 4an hasiko da
32 urteko emakumea (bikiez haurdun zegoen) bikotekide ohiak hil omen zuen 2023ko maiatzaren 27an, Gasteizko apartahotel batean, urruntze agindua urratu zuen aldietako batean.
Ikerketa eta trazabilitate batzordearen txostenak baieztatu du hainbat akats izan zirela Osakidetzako txertoen kudeaketan
Iraungitako dosien inguruko ikerketaren arabera, txertaketa-sistemaren banaketan, trazabilitatean eta barne-kontroletan egon dira arazoak.
Auto-ilara luzeak daude AP-8 autobidean, bi istripu izan baitira Zarautz parean, Bilborako noranzkoan
Istripuaren ondorioz, erreietako bat itxi behar izan dute, eta trafiko motela dago inguruan. Bestalde, bi ibilgailuk eta kamioi batek talka egin dute Erletxetako industrialderako sarbidean, Bizkaian. Horren ondorioz, auto-ilarak sortu dira bi noranzkoetan.
Martin Villaren ustez, Gasteizko gertaerak "lehenago moztu behar ziren"
Orduko Harreman Sindikalen ministroak Radio Vitoriak Gasteizko sarraskiaren 50. urteurrenaren harira ekoitzitako "Gasteiz, martxoak 3. Oroimenaren indarra" soinu-dokumentalean egin ditu adierazpen horiek.
Verter Recycling enpresak ez du inolako neurririk hartu Zaldibarko zabortegian istripu gehiagorik saihesteko
Horren berri ematen du Jasangarritasun Sailak EH Bilduren eskariz egindako txosten batek. 29 arau-hauste jaso ditu ikerketak, eta luiziak sortzeko arriskua dagoela ohartarazi du.
Nicholas Nixonen argazkigintzaren bost hamarkada zuri-beltzean, Bilbon
Rekalde Aretoak Nicholas Nixon argazkilari ospetsuaren atzera begirako erakusketa aurkeztu du. Nixon bera, alabarekin batera, aurkezpenera joan da. Erakusketak ia 200 irudi jarri ditu ikusgai, zuri-beltzean, argazkilariaren bost hamarkada biltzen dituztenak. Irudi horietatik hamar lehenengo aldiz daude erakusgarri.