EAEko ikerlari talde bat Unibertsoaren jatorriaren ikerketan aurrera egiten ari da
DIPC, Ikerbasque eta Euskal Herriko Unibertsitateko ikertzaileek gidatutako diziplina arteko zientzialari talde batek erakutsi duenez, "posible da sentsore ultrasentzigarri bat eraikitzea molekula fluoreszente berri batean oinarrituta, neutrino bat bere antipartikula propioa den ala ez jakiteko" eta "Unibertsoaren jatorriari" buruzko galderei erantzun ahal izateko.
Ikerketa horren bultzatzaileek ohar batean nabarmendu dutenez, emaitzek "neutrinoaren izaera zehazteko potentziala dute, eta horrela, zergatik gauden hemen eta Unibertsoari buruzko funtsezko galderei erantzungo" diote.
Ikertzaileen arabera, "posible da frogatzea neutrinoa bere antipartikula propioa dela, neutrinorik gabeko beta bikoitzeko desintegrazioa (bb0nu) izeneko prozesu nuklear arraro bat behatuz, non, aldi berean, nukleoaren bi neutroi (n) protoi (p) bihurtzen diren eta, gainera, atomotik kanpo ihes egiten duten bi elektroi (e) igortzen diren".
Lan hau Euskal Herriko Unibertsitateko (EHU) katedradun eta Ikerbasqueko zuzendari zientifikoa den F.P. Cossio ikertzaileak eta Donostia International Physics Center-eko (DIPC) Ikerbasqueko irakaslea den J.J. Gonzalez-Cadenasek sortu eta zuzendu dute, eta DIPCko, UPV/EHUko, Ikerbasqueko eta Murtziako Unibertsitateko Optika Laborategiko zientzialariek osatutako taldea du.
Ikerketak, besteak beste, partikulen fisika, kimika organikoa, gainazalen fisika eta optika uztartzen ditu, diziplinarteko proiektuak sortzeko. Nygren zientzialariak (UTA), aldi baterako proiekzioko kameren teknologia asmatzaileak (TPCak), proposatutako ideian oinarritzen da ikerketa.
Kolore aldaketa
Ba2+ modu selektiboan harrapatzeko gai den adierazle bat diseinatu du Cossio eta japoniar-Cadenas taldeak, eta ioia harrapatzean intentsitate handiagoz distiratzeaz gain, kolorez aldatzen da, horrela "hondoko zarataren gaineko seinalea argi eta garbi behatzen laguntzen du".
FBI (Fluorescent Bicolor Indicator ingelesezko siglak) izeneko adierazle molekular bikolore horren sintesia DIPCko I. Rivilla ikertzailearen gidaritzapean egin da. Argi ultramorearekin bariorik gabeko FBI molekula bat argiztatzen bada, honek fluoreszentzia igortzen du argi berdearen mailan, 550 nm inguruko igorpen espektro estu batekin. Aldiz, molekula honek Ba2+ harrapatzen duenean, bere igorpen espektroa urdinerantz mugitzen da (420 nm). Honek Ba2+ izenaren presentzia identifikatzea ahalbidetzen du FBI molekula urdin baten behaketatik abiatuta.
Cossiok dioenez, lanaren "zati kimikoaren gauzarik zailena" molekula berri bat diseinatzea izan zen, "asko distiratu behar zuena, oso eraginkorra zen barioa harrapatu behar zuena eta hondoko zaratarik gabe harrapaketa antzematea ahalbidetuko zuen seinale espezifiko bat igorri behar zuena".
"Gainera, FBI sentsore berriaren sintesi kimikoak eraginkorra izan behar zuen, detektagailuan instalatzeko adinako lagin ultrapuruak eduki ahal izateko", gaineratu du.
Proiektu honen hurrengo urratsa FBIn oinarritutako detektagailu bat eraikitzea izango da, neutrinorik edo bb0nurik gabeko beta bikoitzaren desintegrazioa antzemateko. Horretarako, DIPCko Jose Carlos Cadenas eta F. Monrabal, Nygren jaunarekin eta haren UTAko laguntzaileekin batera, proposamen kontzeptuala garatzen ari dira.
Etorkizuneko esperimentu hau martxan egon liteke: "urte gutxi barru hondoko zaratarik gabeko bb0nu gertaerak bilatzeko gai izango litzateke erreakzioan sortutako bi elektroien eta bario-atomoaren identifikazioari esker, eta potentzial handia izango luke neutrinoa bere antipartikula propioa ote den jakiteko, Unibertsoaren jatorriari buruzko funtsezko galderei erantzutea ahalbidetuko lukeena".
Zure interesekoa izan daiteke
Abuztuaren 15ean Maroko eta Ceuta arteko muga berriro zeharkatzeko deia egiten ari dira sare sozialetan
Ceutako Gobernuaren bozeramaileak ziurtatu duenez, Espainiako Gobernuak deialdi horren berri du, eta iragan asteko krisia ez errepikatzeko baliabide nahikoak jartzea espero du.
Uharteko bizilagunak haserre, herriko apaizak Ceutako migrazio-krisiari buruz egindako adierazpenengatik
Uharteko (Nafarroa) biztanleak haserre daude Javier Aizpun herriko parrokoarekin, X sare sozialean (lehengo Twitter) migratzaileak Ceutara iristeari buruz zabaldu zituen mezuengatik. Kritiken ostean, apaizak barkamena eskatu du eta bere kontua ezabatu du. Argitalpenetako batean, apaizak zioen "Rabat bonbardatu" egin behar dela, Marokoren aurkako neurri gogorrak ezartzearen aldeko hainbat mezurekin batera. Aizpunek adierazi zuen, halaber, suarekin erantzun beharko litzaiekeela Ceutan sartzen saiatzen diren migratzaileei, eta Maroko "errekonkistatzea" proposatu zuen, haren hitzetan, "jatorrizko Espainia" berreskuratzeko, Erromatar Inperio garaiko Hispaniari erreferentzia eginez.
Nola ikusiko da eguzki-eklipsea zure herritik? Kontsultatu hemen fenomeno historikoari behatzeko mapak
Ilargiak erabat ezkutatuko du Eguzkia 2026ko abuztuaren 12an: Euskal Herrian 2183. urtera arte ez da berriro ikusiko horrelako fenomenorik. Eguzki-eklipse osoa ilunabarrean hasiko da, eta egunak "bi ilunabar" izango ditu. Eklipsea Orain.eus-en bidez zuzenean jarraitu ahal izango da.
Perez-Iglesias: "Eklipsea ikusiko den lekuetan milioi bat bisitari izango dira"
Eklipsea etxetik gertu eta urrun joan gabe ikusteko gomendioa egin du sailburuak. Milaka betaurreko banatu dituzte iada mugarritzat jo duen fenomenoa ikusteko. Pozik agertu da eklipseak zientzia plazara eramateko balio izan duelako.
Kolon eta ondesteko minbiziaren baheketak erdira murriztu du hilkortasuna Euskadin
Biogipuzkoako eta EHUko ikertzaileak buru ditu ikerketak eta JAMA Network Openen argitaratu dute. Horren arabera, kolon eta ondesteko minbiziaren baheketaren programak % 50 murriztu du hilkortasuna 50 eta 69 urtekoen artean, bi hamarkadatan.
2.200 bat emakumeri eraso die gizon bikotekideak edo bikotekide ohiak, Euskadin, 2026ko lehen seihilekoan
Emakunderen arabera, % 7 igo da 2025aren aldean. Familia barruko indarkeriaren biktimen kopurua % 20 hazi da Araban, eta erasoa jasan duten biktimen kopurua % 10 igo da Gipuzkoan.
Bi pertsona zauritu dira A-8an, trafiko-istripu batean, Muskiz parean, Kantabriarako noranzkoan
Istripua bi kilometroko auto-ilarak eragin ditu. Kantabriarako zirkulazioa 236. irteeratik bideratzen ari da.
Guardia zibil batek bikotekide ohia hil du Llanesen, hura ere agentea
Hilketaren ondoren, ihes egiten saiatu da erasotzailea, eta ahalegin horretan, inguruan zeuden beste agente batzuk tiroka erantzun diote. Bertan zendu da.
Lizarran hildako gizonaren bikotekide ohiak azaldu du indarkeria fisikoa eta psikologikoa pairatu zituela hainbat urtez
Gizona balkoi batetik erorita hil zen, Poliziarengandik ihesi zihoala, azken horiek indarkeria matxistagatik abisua jaso ondoren.
Donostiako Udalak eraso sexisten aurkako Aste Nagusirako kanpaina aktibatu du: puntu morea Boulevardean egongo da
Ane Oyarbide Berdintasun zinegotziak adierazi duenez, "elkarbizitza, errespetu eta askatasun gunea izan behar du Aste Nagusiak, pertsona guztientzat".