Gaur ekingo zaio berriz Ellacuriaren hilketaren epaiketari

1989an El Salvadorren gertatutako Ignacio Ellacuria eta beste lau jesuita espainiarren hilketaren epaiketa asteazken honetan hasiko da berriro Auzitegi Nazionalean, Rene Yusshy Mendozaren adierazpenarekin lekuko gisa. Mendoza inplikatuta egon zen gertakarietan, baina aitortu zuen, zigorra bete zuen bere herrialdean eta justiziari lagundu dio.

Duela hilabete ahozko ikustaldia hasi zen arte, Mendoza akusatu gisa agertzen zen Fiskaltzaren behin-behineko ondorioen idazkian, nahiz eta lehen egunean auzitegiak hura salbuestea erabaki zuen, Ministerio Publikoaren oniritziarekin eta akusazio herrikoi eta partikularren oniritziarekin.

Bere abokatuak egun horretan azaldu zuenez, Mendozari egozten zitzaizkion egitateak preskribatuta zeuden, haren izena ez baitzen agertu Espainian 2011n aurkeztu zen hasierako kereilan, 20 urteko preskripzio-epea eten zenean, ezta ikerketa-eginbideak hasteko autoan ere.

1993an Mendoza El Salvadorren kartzelatik atera zela egiaztatzen duen agiria ere aurkeztu zuen abokatuak, hilketak gertatu eta ia lau urtera, baita Jose Maria Tojeira apaiz jesuitaren gutun bat ere, Erdialdeko Amerikako Unibertsitateko errektore izan zena. Gutun horretan, justiziarekin kolaboratu zuela baieztatu zuen, gertatutakoaren lekuko zuzen gisa, duela 30 urte baino gehiago gertatutako gertakari horiek argitzeko.

Horrela, akusatu bakarra den Inocente Orlando Montano koronel ohiaren aurkako epaiketan akusatuaren lekukotza funtsezkoa izango da. Fiskaltzak 150 urteko kartzela-zigorra eskatu du Ignacio Ellacuria, Ignacio Martin Baro, Segundo Montes Mozo, Amando Lopez Quintana eta Juan Ramon Moreno Pardo erlijioso espainiarren bost "hilketa terroristengatik", 30 urte hilketa bakoitzeko.

Epaiketa zuzenean jarraitu ahal izango da eitb.eus-en. Madrilgo San Fernando de Henares herriko Auzitegi Nazionalaren egoitzan berrartuko dute, 15:00etatik aurrera, eta hurrengo egunean jarraituko du, ordu berean.

1989ko azaroaren 16an, El Salvadorko militar talde batek sei jesuita eta unibertsitateko zaindariaren emaztea eta 15 urteko alaba exekutatu zituen. Montanok El Salvadorko Segurtasun Publikoko ministrorde kargua betetzen zuen une hartan, eta ordena erlijiosoaren aurkako kanpaina egiten zuen, subertsiboa zela salatuz.

Jesuiten hilketa El Salvadorko Gobernu militarraren eta Farabundo Marti Askapen Nazionalerako Frontearen arteko polarizazio bizi baten testuinguruan gertatu zen; bertan, apaizak bi aldeen arteko bitartekari gisa eraiki ziren elkarrizketa-prozesu baterako, eta, askapenaren teologiarekin zuten kidetasunagatik, nekazariak "konspirazio komunista bat Kremlinen zerbitzura" bultzatzea leporatu zieten.

Fiskaltzaren arabera, Ellacuria eta gainerako jesuitak hiltzeko erabakia La Tandona izeneko eliteko ofizial talde batek hartu zuen, Montano barnean zelarik. Koronel ohia 2017an estraditatu zuten AEBek, eta ordutik kartzelan egon da, epaiketaren zain.