Joan Mari Torrealdai, euskaltzalearen borrokaren eta bizinahiaren eredua
Joan Mari Torrealdai (Forua, 1942) euskaltzain, soziologo, kazetari eta idazleak, euskarak jasandako erasoak eta zentsura izan zituen aztergai sarri. Euskaltzain urgazle, euskaltzain oso eta euskaltzain emeritu izan zen. Baita Jakin aldizkariko zuzendaria eta Euskaldunon Egunkariako kontseilari delegatua ere.
Arantzazuko santutegian ikasketa frantziskanoak egin eta Toulousen Teologian lizentziatu bazen ere, erlijio-ordena utzi zuen. Gerora, Parisen Gizarte Zientzietan (Soziologia) lizentziatu zen eta beranduago, Euskal Herriko Unibertsitatean, Informazio Zientzietan, non fakultateko lehen euskarazko doktorego tesia aurkeztu zuen: Euskal Telebista eta euskara.
Urte luzez Jakin aldizkariko zuzendari izan zen, bi arotan, 1964etik 1969ra eta 1977tik Lorea Agirreri 2014ean lekukoa eman zion arte.
Euskararen mundua izan zuen aztergai bizitza osoan eta euskal hizkuntzaren inguruko lan ugari argitaratu zituen: Euskal idazleak, gaur (1977), XX. mendeko euskal liburuen katalogoa (1993), El libro negro del euskera (1998), Asedio al euskera. Más allá del libro negro (2018) eta De la hoguera al lápiz rojo, besteak beste.
Euskararen eta euskal kulturaren defentsan, kritikotasunez heldu izan dio beti Torrealdaik euskararen eta komunikabideen alorrari: "tesia egin nuenean gerora gertatu dena baino esperantza handiagoa nuen, ETB2k ETB1 indartzera eta osatzera etorri behar zuen, eta ez dut ikusi hori gertatu denik", adierazi zuen ETB1eko Gure Kasa saioan.
Euskara estandarraren defendatzaile sutsua ere izan zen Torrealdai, eta horrela adierazi zion Xabier Madariagari Ur Handitan saioan: "Herri normalizatu bat izan nahi badugu, kultura bat behar dugu, edizio bat behar dugu, aldizkari batzuk behar ditugu, komunikabide batzuk behar ditugu… ezin dugu pentsatu bakoitzak bere euskararekin […] euskaldun zaharrek eta euskaldun berriek ulertuko duten hizkuntza bat behar dugu".
Bere bizitzako pasarte beltzenak Egunkaria kasuarekin du zerikusia. Euskaldunen Egunkariako kontseilari delegatua zela, 2003ko otsailaren 20an, Guardia Zibilak atxilotu egin zuen Egunkariako beste kide batzuekin batera.
Sobera ezagunak diren torturak jasan zituen atxilo zen bitartean eta aske utzi zuten. 2010ean epaileak absolbitu zituen Torrealdai eta kasuan auzipetutako gainerakoak.
5 urte pasa zituen "tortura" hitza erabili ezinda, 2008an erabili zuen lehen aldiz EiTBko saio batean. Ordutik hamaika aldiz hitz egin zuen Guardia Zibilaren eskuetan jasandakoaz eta sarritan salatu zuen ez zitzaiela biktima gisa aitortu.
Baionan egindako nazioarteko konferentzia batean, 2015ean, minbizia zuela iragarri zuen eta gaitza torturekin zuzenki lotuta zegoela adierazi zuen. Garazi Torrealdaik, bere alabak, Euskaldunon Egunkariaren itxiera, 15 urte dokumentalean adierazi zuen Joan Mari Torrealdaik, torturekin, mina eta beldurra barru barruraino sartu zizkiotela esaten zuela. Hezur-muineko minbizia izan zen diagnostikatu ziotena. Dokumental berdinean, Imanol Querejetak, Joan Mariren psikiatra, bide beretik doazen adierazpenak egin zituen: "Nik nolabait aurreratu nion, izan ere, trauma edo estres kronikoaren ondorioa gaitz fisikoak izaten dira".
Zure interesekoa izan daiteke
Gizon bat atxilotu dute Sarrigurenen, emaztea hiltzea eta ama larri zauritzea egotzita
Gertakariak Eguesibarrean (Nafarroa) jazo dira, arratsaldeko 19:30ak aldera.
Gaizki aparkatzeagatik jarritako isunak egiazkoak direla ziurtatu du Hendaiako Herriko Etxeak
Bidasoa eskualdeko hainbat bizilaguni isunak kobratzeko posta bidez bidalitako gutunak iruzurra zirela zabaldu zuen ostegunean Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak.
11 urteko zigorra ezarri diote gizon bati Bizkaian, bikotekide ohiaren etxera baimen gabe sartu eta hura bortxatzeagatik
Bikotekideak izan ziren sei urtez, nahiz eta ez ziren elkarrekin bizi. 2021eko azaroan neskak amaitutzat eman zuen harremana. Gizonak, ordea, kontaktuan jarraitzeko eskatu zion, eta 2021eko azaroaren 22ko goizean emakumearen etxera sartu zen, haren baimenik gabe, eta bortxatu egin zuen.
Baskoniak ehunka zaleren babesa jasoko du Valentzian
Baskoniaren mila jarraitzaile inguru joan dira Valentziara 2026ko Errege Kopa dela eta. Eguraldia lagun, giroa ezin hobea da Baskoniako zaleen bilgunea den "Araba Etxean".
65 urtetik gorako pertsonen artean alkohol eta psikofarmakoen kontsumo handiaz ohartarazi du Eusko Jaurlaritzak
Osasun Publikoaren eta Adikzioen Zuzendaritzak egindako txosten batek agerian jarri duenez, EAEko gizonen ia % 40k egunero kontsumitzen dute alkohola, eta emakumeen artean gora egin du lo-eragileen eta lasaigarrien erabilerak.
8 urteko kartzela-zigorra Legorretan kontrako norabidean zihoala hiru pertsonaren heriotza eragin zuen gidariarentzat
Akusazioek eta defentsak akordioa adostu dute, eta akusatuak erruduna dela onartu du. Hori dela eta, ez da beharrezkoa epaiketarekin jarraitzea. Ostiral honetan Gipuzkoako Auzitegian egindako saioan, auzipetuak barkamena eskatu die biktimen sendiei, malko artean.
Bost pertsona atxilotu dituzte Iruñean, emakume etorkinak prostituitzera behartzeagatik
Emakumeak haien jatorrizko herrialdeetan erakartzen zituzten, “lan-kontratu erakargarriak” eskainiz; Nafarroara iritsitakoan, baina, mehatxatu egiten zieten eta prostituitzera behartzen zituzten.
Gizon batek 10 urteko semea hil du eta emaztea larri zauritu du bart Tenerifen
Guardia Zibilak tiroz hil du ustezko hiltzailea, agenteei matxete batekin mehatxatu ostean.
Aturri ibaiak gainezka egin du Baionan
Aturri ibaiak gainezka egin du ostegun honetan Baionan. Azken egunetan pilatu den euriak eta itsasgorak bat egin dutenean, goizeko zein arratsaldeko seiak bueltan, ibaia bere bidetik irten da. Goizean urak eragin dituen eragozpenak ikusita, arratsalderako Baionako Herriko Etxeak zentzuz jokatzeko eta ibai ingurura ez hurbiltzeko deia egin badu ere, azkenean ez da eragozpen nabarmenik egon.
Zabaldu dute Zumaia eta Getaria arteko errepidea, olatu handiengatik itxita egon ostean
Itsasgora izan den unean egon da itxita, Pedro denboraleak eragin dituen olatu handiengatik. Ostiral goizeko itsasgoraren garaian ere, 05:00etatik 07:00etara, 4 metro inguruko olatuek joko dutela itsas-bazterra espero da.