2 °C-tik gorako berotzeak bizitza eragotziko luke munduko biztanleria osoaren erdia hartzen duten lurretan
Munduko batez besteko tenperatura bi gradu baino gehiago igoko balitz, hainbat eskualdetako baldintzak ez lirateke biziarekin bateragarri izango. Hala ohartarazi du berotzeak giza osasunean izan litzakeen ondorioak ikertu dituen azterlan zientifiko batek. Ikerketaren arabera, tenperatura langa hori gaindituz gero, Pakistanen, Indian, Txina ekialdean eta Saharaz hegoaldeko Afrikan —4.000 milioi pertsona bizi dira gaur egun bertan, bestela esanda, biztanleriaren erdia— ez legoke bertan bizitzeko baldintza egokirik.
Pennsylvaniako Unibertsitateko (AEB) hainbat departamentutako zientzialariek egin dute ikerketa, eta AEBko Zientzien Akademia Nazionalaren Proceedings aldizkarian kaleratu. Ikerlariek tenperatura globala 1,5 eta 4 gradu artean igotzeak osasunean dituen ondorioak aztertu dituzte, gizakiok jasan ditzakegun bero eta hezetasun mailak non gainditzen diren argitzeko.
Ehunka esperimentu egin ostean, giza gorputzak jasan ditzakeen gehienezko tenperatura eta hezetasun mailak zein diren zehaztu dute (gorputzeko tenperatura 35 ºC-tik behera mantentzeko gai izateko baldintzez ari dira): 31 ºC eta % 100eko hezetasun maila, betiere pertsona gaztea eta osasuntsua izanda. Izan ere, bi baldintza horiek aldatuz gero, bizirautea zailagoa da. Hori horrela, tenperatura eta hezetasun maila horretatik gora bizia gero eta zailagoa da.
"Bero egiten duenean, gizakiok izerdia bota eta odol gehiago ponpatzen dugu azalera gorputzeko tenperatura egonkor mantentzeko. Bero eta hezetasun maila jakin batetik aurrera, baina, gorputzak ezin ditu doikuntza horiek egin eta gorputzeko tenperatura igotzen hasten da. Bere burua freskatzeko modua arin topatzen ez badu, pertsona horrek bero kolpea edo bihotzekoa jasan dezake", azaldu du Harry Kenney Pennsyvaniako Unibertsitateko Fisiologia irakasle eta ikerketaren egileetako batek.
Orain arte, muga horiek hainbat orduz bakarrik gainditu dira Asiako hego-ekialdean eta Ekialde Hurbilean, eta bihotzekoak, intsolazioak eta baldintza klimatikoekin lotutako osasun arazoak egon dira.
Bada, ikerketaren arabera, tenperatura 2 gradu baino gehiago igotzen bada, munduko hainbat txokotan ezingo da bizi, muturreko tenperaturak eta hezetasun maila altua tarteko: hala nola, Pakistanen eta Indiako Indus ibaiaren haranean (2.200 milioi biztanle), Txina ekialdean (1.000 milioi biztanle) eta Saharaz hegoaldeko Afrikan (800 milioi biztanle).
Zientzialariek ohartarazi dutenez, eskualdeotako errenta maila txikia edo ertaina da, eta, beraz, biztanleriaren gehiengoak ez du beroari aurre egiteko neurri eraginkorrik (aire girotua, esaterako).
Agertoki makurrago batean, hots, tenperatura 3 gradu igoko balitz, egoera berdintsuan leudeke Hego Amerika eta AEBko ekialdeko kostaldea eta erdialdea.
Hori horrela, tenperatura globalaren igoera 2 gradutik behera mantentzearen beharra azpimarratu dute ikerketaren egileek.
Zure interesekoa izan daiteke
Ertzaintzak 65 urtetik gorako pertsonen 11.976 biktimizazio erregistratu zituen 2025ean
Biktimizazio mota hauen erdia baino gehiago 50.000 biztanletik gorako udalerrietan kontzentratu ziren.
'Euskaltzaleon Martxak' euskaltzale guztiak batu nahi ditu ekainaren 13an Iruñean
Aldarrikapena eta ospakizuna uztartuko ditu jardunaldiak, "euskaraz bizitzeko baldintzak eskatzeko eta euskaltzale izatearen harrotasuna balioan jartzeko".
Gurutzaontzian hantabirusak kutsatutako hiru pertsonak Herbehereetara ebakuatuko dituzte
Espainiako Osasun Ministerioak adierazi duenez, pertsona horiek ebakuatu ondoren, "ez litzateke egongo arrazoi klinikorik" Kanariar Uharteetan eskala egiteko, Cabo Verde eta Uharteen arteko bidean "kasu sintomatiko berririk agertu ezean".
Seaskako ikasleek desobedientziara joko dute eta euskaraz erantzungo dute baxoko matematikako azterketa
Baionan dagoen Bernat Etxepare lizeoan egin duten agerraldian, Seaskako ikasleek iragarri dute desobedientziara joko dutela eta ekainaren 12an egin behar duten baxoko matematikako azterketa euskaraz egingo dutela. Azterketa guztiak frantsesez egitera behartuta daude, eta aspalditik ari dira baxoa euskaraz egiteko aldarrikapenarekin. Momentuz baina, ez dute aurrerapausorik lortu. Euskal gizarteari babesa eskatu diote, eta besteak beste, igandean Herri Urratsen izango diren mobilizazioetara batzeko deia egin dute.
Iñigo Urkulluk eta Patxi Lopezek Garaikoetxea gogoratu dute, zendu berritan
Lehendakari biek doluminak eta esker ona adierazi dituzte Carlos Garaikoetxea zendu ondoren. Iñigo Urkulluk adierazi du beretzat "gertukoa" zela Euskadiri buruzko planteamentuetan. Lopezek, berriz, "erreferentea" dela esan du.
Lekuko batek adierazi du Maialenen ustezko hiltzailea “noraezean" zebilela eta biktimari “familia aurka jartzea" leporatzen ziola
Maialenen hilketaren epaiketaren bigarren egunean, hainbat lekukok deklaratu dute. Maialen maiatzaren 27an hil zuen omen bikotekideak, Gasteizko hotel batean, 13 labankada emanda. Akusazioek diote hiltzeko asmoz jardun zuela, eta 45 urteko espetxe-zigorra eskatu dute. Defentsak, berriz, "errealitatetik deskonektaturik" zegoela alegatzen du.
Epaileak ikertu gisa deitu du El Bocaleko pasabidearen diseinatzailea
Egitura diseinu eta eraikuntza akatsen ondorioz erori izana posible dela adierazi du epaileak bere autoan. Ingeniariak ekainaren 5ean deklaratuko du.
OMEk baieztatu egin du bi hantabirus kasu izan direla gurutzaontzian, eta zazpi kasu aztertzen ari dira
Hiru bidaiari hil dira hantabirusak jota, eta laugarren bat zainketa intentsiboetan dago. 23 nazionalitatetako 149 lagun (88 bidaiari) zeramatzan itsasontzia Argentinatik irten zen martxoaren 20an, Cabo Verderantz. Egun, han jarraitzen du, Kanaria Handian edo Tenerifen lehorreratzeko zain. OMEk uste du gaixo eta hildakoak gurutzaontzitik kanpo infektatu zirela.
Zer da hantabirusa, karraskariek transmititzen duten eta gaixotasun larriak eragin ditzakeen birusa?
Martxoaren 20an Ushuaiatik (Argentina) abiatu zen gurutzaontzi batean agerraldi bat izan da, eta dagoeneko hainbat hildako utzi ditu. Agerraldiak gaixotasun zoonotiko horren gainera eraman du fokua.
Pertsona bat zauritu da BI-10 errepidean, Bilbon, istripu baten ondorioz
Ezbeharra Errekalde parean gertatu da, Galdakaorako noranzkoan, eta hiru erreietako bi itxi dituzte. Hala ere, 07:00ak aldera errepidea erabat zabaldu dute.