Zergatik bihurtu dira baso-suteak lehen baino arriskutsuagoak?
60ko hamarkadan, suteak 1. eta 2. mailakoak ziren, baina denborak aurrera egin ahala, sute horiek areagotu egin dira, eta, azken hamarkadetan, oso larriak izatera igaro dira, bosgarren eta seigarren mailakoak.
Baso-suteak betidanik gertatu dira. Ez da fenomeno berri bat, baina horien arrisku maila nabarmen hazi da azken urteetan, orain gertatzen diren baso-suteak askoz ere suntsitzaileagoak baitira. Ikustea besterik ez dago egunotan Espainiako hanbat probintzia kiskaltzen ari diren baso-sute erraldoiak, milaka hektarea erre eta hainbat hildako utzi dituztenak.
WWF Españak argitaratutako azken txostenaren arabera, (Espainiako baso-suteen azken 20 urteetako balantzea egin dute) 60ko hamarkadan 1go eta 2garren belaunaldiko suteak gertatzen ziren, baina denborak aurrera egin ahala, sute horiek mailaz igotzen joan dira kategoriari dagokionez, eta, azken bi hamarkadetan, bosgarren eta seigarren belaunaldiko sute larriak izan dira entzun izan dugu han eta hemen. Baina zergatik dira gaur egungo suteak horren kontrolaezinak eta arriskutsuak?
Aditu askok diote hainbat faktorek dutela eragina horretan: alde batetik, larrialdi klimatikoa aipatzen dute, tenperatura altuak eta lehorteak, hain justu. Bestetik, landa eremuak uzteari edo abandonatzeari egozten diote errua, eta, hirugarrenik, azken boladako baso kudeaketa txarrak ere eraginba duela uste dute.
WWF Españak sei kategoriatan edo belaunalditan sailkatu ditu bere azken lanean baso-suteak, suteen arriskuaren, intentsitatearen eta suntsitzeko duen ahalmenaren arabera. Izan ere, azken urteetan seigarren belaunaldiko baso-suteen berri izan dugu, baina.. zeintzuk dira aurreko 5 belaunaldien ezaugarriak nagusiak?
Etengabeko erregai kantitate handiengatik nabarmentzen dira. Garren zabaltzea 2 eta 15 urte artean abandonatutako laborantza lurretan gertatzen da, belarrak eta zuhaixkak erretzen dira eta sutea zabaltzen da.
1.000 eta 5.000 hektarea hartzen ditu, eta tokiko suhiltzaileek itzaltzen dituzte suteok.
Erregaia pilatzearen ondorioz, abiadura handiagoz hedatzen diren suteak dira, sute azkarrak eta txinparten isuriek sortzen dituztenak maiz, nekazaritza, abeltzaintza eta basogintza tradizionaleko jarduera tarteko.
Intentsitate handiko suteak dira. Baso-eremuetan daude bizitokietan dute eragina. Pilatutako erregaiak zutabe handiak sortzen ditu. Kontrolatzeko oso zailak izaten dira, eta 20.000 hektarea inguru erre ditzakete gisa honetako suteek.
Sute handi samarrak dira, eta lorategi eta etxeetan dauden landarediaren dentsitateari esker eta erregaiaren jarraitutasuna dela zabaltzen dira. Aldi berean sute ezberdinak sor ditza suak eremu berean, eta bero boladetan gertatu hoi dira. Kasu horietan, pertsonak eta ondasunak babestea lehenesten da.
Batez ere bero-boladetan sortzen diren baso-sute handiak dira. Sute erraldoiak, azkarrak eta oso bortitzak, kontrolatzeko zailak direnak eta, kasu askotan, larrialdi-sistema kolapsatutzen dutenak.
Muturreko lehorteek eragindako mega-suteak dira, klima-aldaketaren ondorioz gertatzen direnak. Hainbeste energia askatzen dute, kontrolaezinak bihurtzen direla, eta edozein unetan aldatu egiten direla. Su ekaitzak dira.
Zure interesekoa izan daiteke
ONCEren Gabonetako sari bereziak 2 milioi euro banatu ditu Euskadin
Bost kupoi saritu dituzte lehen sariarekin. Horietako lau Bilbon saldu ditu Elvis Samuel Cruceta Piña saltzaileak, eta 1,6 milioi euroko saria izan dute. Irunen, Yon Viega Rodriguezek 400.000 euroko sari bat eman du.
Urteberriko desioak, beteko ote dira?
Urte berria hastearekin batera, bakea, osasuna, lana, maitasuna eta horrelako eskaerekin batera, kasu askotan beteko ez ditugun promesekin betetzen zaigu ahoa. Hori bai, denok aurreko urtea baino hobea izatea nahiko genuke.
77 urteko gizon bat erreskatatu dute Aralar mendilerroan
Gizona arin zauritu da, erorikoa izan ostean, eta osasun-zentro batera eraman dute.
68 urteko gizon bat desagertu da Erriberrin, adinekoen egoitza batetik paseatzera atera ostean
Foruzaingoak abenduaren 31ko arratsaldean ekin zion bilaketari, eta gaur hainbat talde operatibo batu zaizkio.
Gizonezko mendizale bat hil da Huescan, elur-jausi batek harrapatuta
Guardia Zibilak Zaragozako 54 urteko gizonezkoaren gorpua erreskatatu du, Huescako Pirinioetako Urdiceto inguruan.
Gizon bat atxilotu dute Bergarako taberna bateko arduradunari labanaz eraso egitea leporatuta
Antza denez, biktimak kontsumizio bat zerbitzatzeari uko egin dio eta lokalera sartzeko debekua zuela ohartarazi dionean gertatu da erasoa.
V-16 baliza gaurtik aurrera derrigorrezkoa da: nola erabili eta nola saihestu isunak
Ibilgailu guztiek baliza homologatua eraman behar dute gaurtik aurrera; baliza horrek triangeluak ordezkatzen ditu, eta ibilgailuaren kokapena DGTri bidaltzen dio.
Indarrean sartu da guraso bakarreko familien ziurtagiri digitala EAEn
Ziurtagiri horri esker, guraso bakarreko familiek euskal erakundeen dirulaguntzak eskuratu ahal izango dituzte. Jaurlaritzaren arabera, 21.000 familia inguruk jaso ahal izango dute akreditazio hori, horietatik % 80k emakumeek.
Asko izan dira urtea mendira joanez hasi dutenak hotzari aurre eginez
Ohitura denez, jende askok hasi du urtea mendira igotzen, eta gailurrean salda bero bat edo xanpain kopa bat zuten zain.
Ertzaintzak operazio batean konfiskatutako materiala eman dio Gambiako GKE bati
Egoera onean eta inork erreklamatu ez dituen arropak, oinetakoak eta txorrotak dira. 2020an egindako polizia-operazioan, sei pertsona atxilotu zituzten, Arabatik igarotzen ziren kamioien atoietan lapurtzea egotzita.