43.700 pertsonak baino gehiagok dute alzheimerra Euskal Herrian: prebentzioa oinarrizkoa duen erronka handia
Adituen arabera, 2050. urterako 120.000 pertsona baino gehiago izan daitezke kaltetuak. Senideen eta zaintzaileen elkarteek gaixoak zaintzen dituztenen eskubideak aitortzearen garrantzia azpimarratu dute, eta ikusezin bihurtu ohi den lan hori nabarmendu dute.
![(Foto de ARCHIVO)
[Sevilla] [Comunicacion.Csic.Andalucia] Ndp Científicos Del Csic Participan En La Obtención De La Escala De Riesgo Genético De Alzheimer Más Completa
REMITIDA / HANDOUT por CSIC
Fotografía remitida a medios de comunicación exclusivamente para ilustrar la noticia a la que hace referencia la imagen, y citando la procedencia de la imagen en la firma
04/9/2025](https://s7g10.scene7.com/is/image/eitb/alzheimer:eitb-banner?$eitb-banner$&fmt=webp-alpha&qlt=80 "Zientzialari bat Alzheimerrari buruz ikertzen ari da. Argazkia: Europa Press")
Zientzialari bat, alzheimerra ikertzen. Argazkia: Europa Press
Gaur, irailak 21, Alzheimerraren Munduko Eguna da, gaixotasun neurodegeneratiborik arruntena ikusarazteko eta gaitza dutenekin bizi direnak gogorarazteko eguna. Euskal Herrian, 43.700 pertsonak dute gaitz hori edo beste dementzia bat.
Euskal Autonomia Erkidegoan (EAE) 37.000 inguru dira: horietatik 17.000 Bizkaian, 13.000 Gipuzkoan eta 7.000 Araban. Nafarroan, berriz, 6.700 inguru.
Datu zehatzik ez dagoen arren, adituek ohartarazi dute gaixotasun horren intzidentzia handitzen ari dela. Horrela, 2050erako 120.000 baino gehiago izan litezke kaltetutako pertsonak, tratamendu eraginkorragoak garatzea lortzen ez bada.
Espainiako Estatuan ere egoera kezkagarria da: 800.000 bat pertsonak dute oroitzapenak ezabatu eta kaltetuen zein ingurukoen bizitzak astintzen dituen gaixotasuna, eta 40.000 diagnostiko berri egiten dituzte urtero.
Aurten, "Eskubideak berdinduz" leloa aukeratu dute, gaixoez harago doan aldarrikapena; izan ere, gaixoak zaintzen dituztenen eskubideak aitortzea zein garrantzitsua den azpimarratu nahi dute, lan ikusezina baita eta karga fisiko eta emozional handia eskatzen baitu.
EAEn, 166.000 pertsona baino gehiago bizi dira alzheimerra duten gaixoekin, eta egunean 24 orduz zaindu eta artatu behar dituzte.
Adituek nabarmendu dutenez, detekzio goiztiarra da pronostikoa hobetzeko gakoetako bat. Testuinguru horretan, gero eta tratamendu hobegoak garatzen ari dira, eta horietako batzuk saiakuntza-fase aurreratuetan daude. Gainera, adimen artifiziala diagnostikoa, pazientearen jarraipena eta zaintzen dutenen bizi-kalitatea hobetzeko lagungarri izan daiteke.
Ikerketa, prebentzioa eta babesa dira gaixotasun honi aurre egiteko gako nagusiak. Gipuzkoan, adibidez, gertuko laguntza da ardatz nagusietako bat, eta Euskal Herri osoko elkarteek laguntza-baliabideak eta laguntza psikologikoa handitzeko inbertsio handiagoa eskatzen dute.
Halaber, kontzientziazio-kanpainek prebentzioaren garrantzia azpimarratzen dute. Fisikoki, mentalki eta sozialki bizitza aktiboa izatea, eta tabakoa eta alkohola saihestea, funtsezkoa da gaitza garatzeko arriskua murrizteko.
Gaur egun, elkarteek, profesionalek eta familiek euren ahotsak batu dituzte alzheimerra dutenei laguntza ematen dietenak ez ahazteko eta gizarte justuagoa, enpatikoagoa eta prestatuagoa eraikitzen jarraitzeko.
Zure interesekoa izan daiteke
Setenil herrira doazen turisten jarioa ez da eten, kalteak handiak izanik ere
Cadizko herririk bisitatuenetako bat da Setenil, herrixka zurien ibilbidean baitago. Setenilgo alkateak bisita gidaturik ez antolatzeko eskatu die turismo enpresei.
Euriari aurre eginez, Donostiako kaleak girotu ditu inude eta artzainen konpartsak
Ospakizun eguna dute gaurkoa Donostiako Parte Zaharrean. Azken 49 urteetan bezala, inauteri aurreko igandean, Kresala elkartearen konpartsa desfilean atera da, antzinako inauterietako pertsonaiak gorpuztuta. Sarriegiren doinuak lagun, zortziko, fandango eta arin-arinen erritmoek hartu dituzte Donostiako kaleak.
Euriteak baretu dira Andaluzian, azken egunotako ekaitzak igarota
Guadalquivir ibaian, Kordoban, agerikoa da egoerak hobera egin duela. Goizean, emariak behera egin du apur bat, gauerdian 6 metroko altuera izan ondoren. Jaitsiera horrek behin-behinean lasaitasuna eman du, baina garbiketak aurrera jarraitzen du etenik gabe, datozen orduotan euri gehiago egingo baitu.
Zaldibar Argitu plataformak auziaren instrukzio fasea amaitzeko galdegin du hondamendiaren 6. urtemugan
Alberto Sololuze eta Joaquin Beltran langileak gogoan, urtero legez, ekitaldia egin du herri plataformak Eitzaga auzoan. Bildutakoek esan dutenez, "gogaituta" daude, epaitegiak 72 hilabete baitaramatza ingurumen delituak ikertzen. "Argitu dadila dena", aldarrikatu dute. Horrez gain, zabortegiaren zati bat "babesik gabe" dagoela eta bertako hondakinak "zuzenean errekara jausten" ari direla salatu dute.
Arabako eta Gipuzkoako etxebizitzetan lapurretak egin zituen gaizkile talde bat desegin dute
Estatu osoan indarra erabiliz 25 lapurreta egin izana egozten diete, eta Araban lapurreta bat egin ondoren atxilotu dituzte taldea osatzen omen zuten lau kideak.
Mugimendu sismikoak izan dira Andaluzian, denboralearen ondorioz
Intentsitate txikiko lurrikarak izan dira Cadizko mendilerroan eta Malagako hainbat udalerritan.
722 larrialdi eragin ditu larunbatean Marta ekaitzak Andaluzian, eta 11.089 lagunek etxetik kanpo jarraitzen dute
Juanma Moreno Andaluziako presidenteak ohartarazi du Ubriqueko (Cadiz) beste ehun bat bizilagun ere etxetik atera ditzaketela ondorengo orduetan lur mugimenduengatik.
Guggenheim Urdaibai proiektua "herri mugimenduak geldiarazi" duela ospatu dute Gernikan
Gernikan gaur ospatu dute Guggenheim Urdaibai proiektua bertan behera uzteko abenduan hartu zen erabakia. "Herri mugimenduaren garaipena" izan dela proiektu hori geldiaraztea, eta "herritarren borrokari esker gelditu" dela ospatu dute mosaiko erraldoi bat osatuz. Argi eta ozen aldarrikatu dute "gizarte antolatua gai dela erakunde eta agintarien burugabekeriei aurre egiteko".
Milaka lagunek Rodaliesen zerbitzu duin bat eskatu dute Bartzelonan egin dituzten bi manifestazioetan
Junts, ERC eta CUP alderdiek Paneque kontseilariaren eta Puente ministroaren dimisioa eskatu dute eguerdian. 8.000 manifestari bildu ditu protesta horrek, Udalaren arabera, eta 30.000 antolatzaileen esanetan. Arratsaldeko manifestazioan, berriz, Rodalies zerbitzuaren gainbehera salatu dute.
Muskilen festa egin dute lehen aldiz Iruñean inauteriak iragartzeko, Kaldereroen ordez
Duela sei urte hasi zuten Iruña Taldeko kideek festa aldatzearen beharraren inguruko hausnarketa, ijito komunitatearen ezerosotasunetik abiatuta. Muskilak sortu dute, izena eta janzkera aldatuz, baina festaren egitarauari eutsiz.