"Txupete" digitalaren arriskua: pantailak eta horien ondorio emozionalak haurtzaroan
Adituek ohartarazi dutenez, haurtzaroan haserrealdiak kudeatzeko pantailen erabilerak jokabide-arazo larriak, inpultsibitatea eta kontrol emozionalik eza sor ditzakete txikiarengan. Leire Ferro pediatrarekin izan gara ohitura horren ondorioak zeintzuk diren jakiteko.
Udako oporrak heldu direla eta, ohikoak izaten dira autoko bidaia luzeak, etxetik kanpoko bazkariak eta aisialdirako denbora-tarteak. Testuinguru horretan, nahikoa da edozein jatetxetako jantokiari edo tren baten barruari begiratu irudi esanguratsu hau ikusteko: haur txiki bat, urduri edo haserre, eta gurasoak berehala pantaila pizten, lasaitu dadin. "Txupete digitala" izenez ezagutzen da fenomenoa.
Gailu horiek berehalako analgesiko gisa funtzionatzen duten arren, horien etengabeko erabilerak haurraren erregulatzeko gaitasunean eragiten du. “Haur batek, bere ikaskuntzaren barruan, haserrealdi horiek behar ditu, bere burua nola erregulatu ikasi behar baitu. Haurraren sentimendu negatiboak estaltzen baditugu, ez diogu bizitza pertsonalerako eta sozialerako beharrezkoak diren gaitasun horiek garatzen uzten”, adierazi du Leire Ferro Lehen Arretako pediatrak.
Nola eragiten dio "txupete" digitalak haurren garapenari?
Medikuak haurtzaroko prozesu naturala errespetatzearen garrantzia azpimarratu du: “Bi eta hiru urte bitarteko aroa oso garrantzitsua da; haurraren sentimendu horiek onartu beharrean anestesiatzen baditugu, gero ez dute jakingo ondoeza emozional hori kudeatzen”, adierazi du. Era berean, ohartarazi du ohitura horrek jokabide-arazo larriak, inpultsibitatea eta kontrol emozionalik eza sor ditzakeela haurrarengan.
Ondorio psikologiko horiei eragin fisikoak ere gehitu behar zaizkio, hala nola gizentasuna, loaren nahasmenduak, miopia goiztiarra eta hizkuntzaren garapenaren atzerapena. Epe luzera, deskonexio horrek arreta-zailtasun handiak dakartza, eta hiztegi apalagoa, besteak beste.
Hutsune emozionala nerabezaroan
Ferro Galardi doktorearen esanetan, lehen urteetako hutsune emozional hori nerabezaroan argi ikusten da: "Nerabezarora iritsitakoan zailtasun handiak izaten dituzte beren sentimenduak adierazteko", adierazi du.
"Bereziki kezkatzen nau tristura eta haserrea adierazteko izaten dituzten zailtasunak, edota nork bere burua ulertzeko ezintasuna", gaineratu du adituak, teknologiaren gehiegizko erabilerak sortzen duen analfabetismo emozionalari erreferentzia eginez.
Teknoferentzia: Gurasoen mugikorrak komunikazioa apurtzen duenean
Hala ere, arazoa ez dago soilik txikienen erabilera goiztiarrean, helduen jokaera ere problematikoa izaten baita. "Teknoferentzia" kontzeptuak definitzen du gurasoek telefono mugikorra etengabe erabiltzeak nola oztopatzen duen seme-alabekiko harremana.
Pediatrak gogorarazi duenez, gurasoen erantzukizuna bizitzako lehen egunetik hasten da: “Txiki-txikitatik, bularra ematen ari garen bitartean, une oro mugikorrarekin baldin bagaude, adibidez, ez gaude adi umearen sentsazioei; ea ondo jaten ari den edo ea ondo kokatuta dagoen". Isiltasun eta konexio bisual falta horrek eragin negatiboa du harreman afektiboan.
Aurrekaririk gabeko osasun publikoko arazoa
Agertoki honen aurrean kezka orokorra da, eta, lehen aldiz, Euskadiko mediku elkarte guztiek bat egin dute erakundeei eta gizarteari, oro har, arazoaz ohartarazteko. Osasungintzako profesionalek diote osasun publikoko arazo baten aurrean gaudela, eta erantzukizunez jokatzeko deia egin dute.
Zure interesekoa izan daiteke
Elgarresta: "Egiturazko aldaketak behar dira emakumeek festen antolaketan parte har dezaten"
Emakunderen zuzendariak gogorarazi du 30 urte bete direla emakumeek Irungo Alardean soldadu gisa desfilatzea lehenengo aldiz eskatu zutenetik, eta adierazi du oraindik ez dela arazoa konpondu.
Trafikoa bere onera bueltatu da lehen orduko istripuak konpondu eta gero
Kamioi baten eta turismo baten arteko talkak (Basaurin) eta kamioi batek izandako istripuak (Andoainen) auto-ilara handiak eragin dituzte gaur goizean Euskal Herriko errepideetan.
Albiste izango dira: Harrapaketa Iruñean, Irango gerraren ondorioak arintzeko ezkutu soziala eta lurrikara Venezuelan
Gaurkoan Orain-en albiste izango direnen laburpena, bi hitzetan.
Iruñean falta den 54 urteko gizon baten bila ari dira
Foruzaingoak herritarren laguntza eskatu du pasa den ekainaren 15ean desagertutako gizona aurkitzeko.
Panamako Justiziak errudun jo ditu Eneritz Argintxona bizkaitarra hiltzeaz akusatutako bi gizonak
Epaimahaiak homizidio eta lapurreta delituengatik errudun direla ebatzi du, eta bi gizonek zer zigor bete beharko duten aurrerago zehaztuko du.
Pertsona bat hil da eta lau zauritu dira Iruñean, zabor-kamioi batek harrapatuta
Gidariak ibilgailuaren kontrola galdu du Navarreria kalean, eta harrapaketa masiboa gertatu da. Zaurituak ospitalera eraman dituzte: bi oso larri daude, eta beste biek zauri arinak dituzte.
High: garai zailetan ere homosexualen babesgune eta harremantzeko toki segurua
Espainiako Estatuan sexu harremanak izateko gela iluna zuen lehen lokala izan zen, eta 50 urte inguru egon zen irekita. Filmak forma hartzen duen bitartean, film labur bat egin dute, Kimuak-en Euskadiko film labur onenen artean aukeratua.
Sexu askatasuna eta harrotasuna aldarrikatuz ospatu du LGTBIQ+ mugimenduak ekainaren 28a
Milaka pertsonak parte hartu dute igande goizean Gasteizen, Donostian eta Iruñean LGTBIQ+ kolektiboaren eskubideak aldarrikatzeko egin diren manifestazioetan. Benetako berdintasuna eskatu, gorroto diskurtsoen gorakada salatu, eta aniztasunaren arloan lortutako aurrerapenek mehatxatzen dituzten atzerapausoez ohartarazi dute.
Tristura eta ezintasuna nagusi, Euskal Herriko venezuelar komunitatean
Euskal Herriko venezuelarren komunitatea triste dago Venezuelan izan diren lurrikarek eragindako hodamendiaren aurrean. Hainbat bilketa gune ireki dituzte laguntza bildu eta hara bidaltzeko. Bien bitartean, venezuelarrek pena handiz segitzen dute hango berriak jasotzen, ezintasun sentsazioarekin, euren lurraldetik urrun.