Pepe Mujica, umila, borrokalaria eta miretsia
Uruguaiko presidente ohi eta Hego Amerikako buruzagi apalenak, Jose "Pepe" Mujicak, urtarrilean esan zuen bizitzaren azken txanpan sartuta zegoela. 90 urte betetzear zela, eta minbiziak jota, bakean joateko nahia erakutsi zuen: "Gerrillariek ere badute atsedenerako beta".
Beasaingo Astigarreta auzoan zuen jatorria, nahiz eta Montevideon jaio zen bera, 1935eko maiatzaren 20an. Gerrillari, politikari eta nekazari izandakoak 2010 eta 2015 artean zuzendu zuen Uruguaiko gobernua.
70eko hamarkadan, Tupamaros Nazio Askapenerako Mugimenduko kide izan zen. Hain zuzen ere, horregatik sartu zuten espetxean. 14 urte eman zituen preso, 1972tik 1985era, bahiketa, lapurreta, hilketa eta dokumentuak faltsutzea leporatuta. Legez kontra sartu zuten kartzelan, epaitu gabe, eta haren kontrako kargurik gabe.
1989an, diputatu izendatu zuten, eta Fronte Zabalaren senatari izan zen geroago. Abeltzaintza, Nekazaritza eta Arrantza Ministerioan igaro zituen 2005etik 2008ra arteko urteak, eta Presidentetza utzi ostean, senatari izan zen berriro 2014 eta 2019 bitartean. 2020ko urriaren 20an, politika uztea erabaki zuen, herri militantziari iskin egin gabe, ordea.
Inoiz munduan ezagutu den estatuburu "umilena" izan zen Mujica, luxurik gabeko bizimodua zeukalako, eta politikan jardun zuen urteetan, bere irabazien % 90 txiroen eta enpresari txikien alde lan egiten duten erakundeei eman zielako.
Haren ideia filosofikoak ere goratu zituzten komunikabide eta kazetari askok. Times Higher Educationek "presidente filosofoa" deitu zion 2015ean.
2005ean, Lucia Topolanskyrekin ezkondu zen, Herri Parte-Hartzearen Mugimenduko buru eta 2017 eta 2020 bitartean Uruguaiko presidenteorde izandakoarekin. Handik 19 urtera, 2024ko apirilaren 10ean, esofagoan tumore bat zeukala jakinarazi zuen.
Luxuen ifrentzuan, baserri batean bizi izan zen, Montevideo kanpoaldean, loreak zaintzen. Presidente kargua hartu zuenean, bertan bizitzen jarraitu zuen bikoteak.
Pentsamoldea
Mujicaren sinesmen erlijiosoek ere eman zuten zeresana. BBC kateari eskainitako elkarrizketa batean esan zuen ez zuela erlijiorik, eta ia panteista zela, natura maite baitzuen.
Munduko berdinasunik eza gogor kritikatu zuen, kontsumismoaren bidegabekeriaren aurka egin zuen, ez zitzaizkion gauza materialak axola, eta horrekin guztiarekin munduko bazter guztietako pertsonen miresmena bereganatu zuen.
Errukiaren eta enpatiaren garrantzia azpimarratu zituen, eta genero arteko berdintasunik eza nabarmendu, emakumerik baztertuenak txiroak zirela adierazita. Eztabaida sakonak eragin zituzten politikak bultzatu zituen: 12 asteraino abortatzeko aukera, ezkontza homosexualak eta kalamuaren legeztatzea, besteak beste.
Betiko mandatari
"Gizarte hobeago bat" nahi zuen, "bizitza zoriontsuagoa, bidezkoagoa eta askeagoa". Elkarrizketari eta pragmatismoari esker, garai berrietara egokitzeko gaitasuna izan zuen, bere printzipioak saldu gabe, ostera.
Horren bizitzeko erak eta agintzeko moduak miresmena eta itzala sortu zituzten. Berak aspaldi esan zuen: "Bizitzan arrakasta izatea ez da irabaztea, altxatzea eta erortzen garen bakoitzean berriro hastea baizik".
Zure interesekoa izan daiteke
AEBk ofizialki onartu du "espazioa kontrolatzeko" armak zabalduta dituela orbitan
AEBko agintariek azpimarratu dute gaitasun horrek herrialdea "defendatzeko" aukera ematen duela, euren "aurkako erasoen" aurrean.
AAren arriskua "gezurra" dela esan du Trumpek, eta klima aldaketaren "iruzurraren" pare jarri du
"Duela gutxi esaten zuten mundua desagertuko zela 'klima aldaketagatik'. Gezur horrek ez zien inoiz funtzionatu, eta orain hurrengoaren bila doaz", adierazi du AEBko presidenteak.
Nazio Batuen Erakundeak adimen artifiziala gobernatzeko eskatu die Estatuei eta enpresei: "Giza eskubide guztiak arriskuan daude"
Anthropic, OpenAI eta Google AA autoerregulatzeko segurtasun erakunde bat sortzea aztertzen ari dira, The Washington Post egunkariaren arabera. Donald Trumpek adierazi duenez, berriz, "AAk behar duen kontrol edo segurtasun mekanismo bakarra ni bezalako presidente indartsu eta argia da".
Eskoziak, Galesek eta Ipar Irlandak akordio historiko bat sinatu dute autodeterminazioaren alde
Cardiffen, Galesko hiriburuan egindako bileran independentziari buruzko erreferendumaren alde egiteko estrategia bateratua iragarri dute hiru buruzagiek.
Zentro-ezkerreko oposizioak garaipen estua lortu du Suedian, baina emaitza ez da ziurra oraindik
Hiru eserlekuren aldea baino ez du, 176 173ren kontra, eta ostiralerako espero da behin betiko emaitza, atzerritik iritsitako botoak zenbatuta. Ultraeskuinak indarra galdu du, eta Alderdi Kontserbadorearen atzetik geratu da.
Eskozia, Gales eta Ipar Irlandako liderrek independentziaren aldeko memorandum bat sinatuko dute gaur
Trumpek Irlandaren bateratzea laster gertatuko dela esan eta biharamunean iritsi da iragarpena. AEBko presidentearen adierazpenak oso kritikatuak izan dira Erresuma Batuan.
Zentro-ezkerreko oposizioko blokeak irabazi ditu Suediako hauteskundeak, inkesten arabera
Zentro-ezkerrak botoen % 51,3 eskuratu ditu eta Ulf Kristersson lehen ministro kontserbadoreak, berriz, % 46,8, SVT telebista publikoak egindako inkesta baten arabera.
AEBko Kongresuko demokratek IAren garapena geldotu nahi dute, sektoreko buruen alarmaren ostean, baina Trumpek esan du ez dela "gertatuko"
Asteartean bilera egingo dute Behe Ganberako demokratek, eta bertan "lehentasun garrantzitsu bat adimen artifizialaren inguruko ekintza izango da", aurreratu dute.
500 kolono israeldar inguru sartu dira Al Aksa meskitara juduen Urteberriko ospakizunetan
1967tik indarrean dagoen statu quoaren arabera (Israelek Ekialdeko Jerusalem okupatu zuenean), esparru hori musulmanen gurtzarako baino ez da, eta juduak bisitari gisa baino ezin dira sartu.
Ukrainak eta Errusiak elkarri eraso diote: bi pertsona hil eta dozenaka zauritu dira
Ukrainako indarrek Errusia ipar-mendebaldean eragin dituzte bi heriotzak, Nizhnekamsk udalerrian. Moskuk droneak erabiliz eraso dio Kievi, eta gutxienez bost lagun zauritu ditu. AEBren arabera, baina, bi herrialdeek nahi dute gatazka konpondu.