Frankistek 2.200 pertsona exekutatu zituzten Euskadin 1936-1945 aldian, erdiak baino gehiago epaiketarik gabe
2.194 pertsona, izen-abizenekin, euren bizitzekin. Matxinatu frankistek kolpetik desagerrarazitako biziak. 2.200 lagun horien erdiak baino gehiago epai judizialik gabe erail zituzten, Gogora Memoriaren, Bizikidetzaren eta Giza Eskubideen Institutuak jasotako datuen arabera.
Epaiketarik gabeko exekuzio horiek altxamendu frankistaren lehen hilabeteetan jazo ziren, 1936ko bigarren seihilekoan. Estatu kolpeak irabazi edo handik gutxira tropa frankisten menpe geratutako lurraldeetan ugariagoak izan ziren mota horretako erailketak. Hala, fusilamenduen % 60 Araban eta Gipuzkoan egin zituzten, eta % 30 EAEtik kanpo. Epaiketarik gabe fusilatuta hil zituzten euskal herritarren ia erdiak, 542, Gipuzkoan exekutatu zituzten (guztira, 1.191 izan ziren).
Dena dela, Gogora Institutuak ohartarazi duenez, "epai judizial barik exekutatu zuten pertsonen kopurua zehaztu gabe dago oraindik. Erregistro zibiletan eta eliz liburuetan ez daude jasota, eta bilduta egotekotan, erailketaren benetako kausa ezkutatzen duen termino bat darabilte".
Epaitegi militarrak 1937 urtearen hastapenetan osatu ziren, eta orduan hasi ziren prozesu sumarisimoak. Bizkaian egin zituzten gerra kontseilu gehien, 2tik 1 (guztira 1.000 exekutatu zituzten, horietako 536 Bizkaian). Gipuzkoan ez ziren 100era heldu, eta Araban, 30ren bueltan egon ziren. Era berean, Euskal Autonomia Erkidegotik kanpo 346 euskal herritar exekutatu zituzten. Fusilatutakoez gain, garrotez hildako biktimak ere badaude tartean.
Gerra kontseilu baten ostean egindako exekuzioak. Grafikoa: EITB Media
Errepresio frankistaren lehen bederatzi urte horietan eraildakoen % 97 gizonezkoak ziren, zehazki 2.134. 60 emakumezko exekutatu zituzten, gehienak epaiketarik gabe.
Gogorak exekuzio horien guztien informazioa datu base batean bildu du, Institutuaren webgunean kontsulta daitekeena.
Zure interesekoa izan daiteke
Otegik Hego Euskal Herriko "zerrenda bateratua" aldarrikatu du Espainiako hauteskundeetan “herri gisa hitz egiteko"
Koalizio subiranistak batzar nagusia egin du Bilbon 2026ari begirako erronkak partekatu eta hauteskunde ziklo berri baten aurrean jarrera zehazteko. EH Bilduren koordinatzaile nagusiak nabarmendu duenez, euren hautua “herri bezala jokatzea" izango da, "ez alderdi bezala”.
"Gatazkaren ondorioei behin betiko konponbidea" ematea eskatzeko manifestazioa egingo du arratsaldean Sarek
Martxa 17:00etan abiatuko da Casillatik, "Ezin da gehiago luzatu" lelopean. Sareren esanetan, azken urteotan "asko aurreratu da" eta "azken fase batean gaude", baina erakunde publiko batzuen partetik "borondatea falta da" eta hori aldarrikatuko du gaurko mobilizazioan.
Chivitek ukatu egin du Belateko obren gainkostuak asmo politikoei erantzutea
Nafarroako presidenteak agerraldia egin du ostiral honetan Nafarroako Parlamentuko Foru Erregimeneko Batzordean, eta azaldu du Foru Gobernuaren nahia dela obrekin jarraitzea eta amaitzea.
Feijook aurrez esandakoa zuzendu du eta epaileari esan dio Mazonek ez ziola tragediaren unean uneko informazioa eman
PPko presidenteak Catarrojako epailearen azaldu duenez, "akatsa" izan zen Valentziako Generalitateko orduko buruaren aldetik unean uneko informazioa jaso zuela esatea. Are gehiago, Feijook gaineratu du 2024ko urriaren 29an ez zuela Mazonekin hitz egin 19:59ak arte.
EAJk irabaziko luke berriro Bizkaian, 1-2 eserleku gehiagorekin, baina babesa behar du oraindik
EH Bilduk bigarren lekuan jarraituko luke, eta bi eserleku irabazita, gaur egun dituen 15 eserlekuetatik 17 izatera pasako litazteke; PSE-EEk hirugarren indar izaten jarraituko luke, 7-8 batzarkiderekin (8 ditu orain).
EH Bilduk akordioa lortu du Gorroñorekin Gernikako aurrekontuak bermatzeko eta "funtsezko proiektuak desblokeatzeko"
Koalizio abertzaleak jakitera eman duenez, 820.000 euroko aurrekontua izango dute. "Ez da gobernu itun bat, ez da egonkortasun akordio bat, eta ez dira EH Bilduren aurrekontuak, baina Gernikarentzat baliagarria da".
Mikel Irujo, Industria kontseilaria: "Koalizio gobernua da eta bakoitzak erabakitzen ditugu gure kontseilariak"
Mikel Irujo Nafarroako Gobernuko Industria kontseilari eta Geroa Baiko kideak azaldu duenez, Maria Chivite presidenteak hartu du Felix Taberna eta Amparo Lopez kontseilariak kargugabetzeko erabakia. "Gure elkarlana azken momentura arte bikaina izan da bai Felix Taberna eta bai Amparo Lopezekin", gaineratu du.
Remirezek eta Juriok Nafarroako Gobernuko kontseilari kargua hartu dute
Javier Remirezek lehen presidenteorde, Presidentetza eta Berdintasun kontseilaria eta Gobernu bozeramaile kargua hartu du. Jurio, bestalde, Barne kontseilari berria izango da. Biak, PSN-PSOEko Zuzendaritza Batzordeko kideak, Foru Gobernura itzuliko dira Nafarroako presidenteak Felix Taberna eta Amparo Lopez kargutik kentzea erabaki ostean.
De Aldamak delitu guztiak onartu ditu, eta zigorra murrizteko eskatu du "Fiskaltzari laguntzeagatik"
'Koldo kasua'n legez kanpoko komisioen sarean inplikatutako enpresaburuak zigorra murrizteko eskatu du, delitu guztiak onartu eta "funtsezko" frogak aurkeztu ondoren.
Euskadik eta Galesek bultzada eman diete proiektu ekonomiko, sozial, linguistiko eta kulturalei
Imanol Pradalesek Eluned Morgan Galesko ministro nagusia hartu du Ajuria Enea Jauregian, eta bi eskualdeek 2018an sinatu zuten lankidetza-memoranduma berritu dute, biek sinatuta, lankidetzarako aukera berriak aztertzeko asmoz.