Minbiziaren diagnostiko berrien % 61 65 urtetik gorako pertsonenak dira
Minbiziari dagokionez, Estatuko diagnostiko berrien % 61 65 urtetik gorako pertsonenak dira, bai emakumezkoetan baita gizonezkoetan ere; kasu berri horien % 4, berriz, 39 urtetik beherakoenak dira. Hala dio Minbiziaren Aurkako Espainiako Elkarteak bultzatutako Minbiziaren Behatokiak; datuak gaixotasun horren aurkako Mundu Egunaren atarian argitaratu dituzte, igande honetan baita jardunaldi hori.
Aipatutako Behatokia informazio-, truke-, ezagutza- eta lankidetza-gunea da; minbiziari buruzko estatistikak jasotzeko erreferentea da, eta, besteak beste, eraginari buruzko datuak biltzen ditu, bai eta prebalentziari buruzkoak, biziraupenari buruzkoak eta hilkortasunari buruzkoak ere.
Horren arabera, 2017an, Estatuan 228.482 minbizi-kasu berri diagnostikatu zituzten, larruaren minbizia kontuan izan gabe (melanoma, aldiz, zenbatuta dago). % 60 gizonezkoetan diagnostikatu zituzten (137.234), eta % 40, aldiz, emakumezkoetan.
Minbiziaren diagnostikoak gero et ugariagoak izan dira azken bost urteotan; 2013an, 218.121 kasu izan ziren; 2014an, 219.769; 2015ean, 222.549; eta 2016an, 225.549.
Eraginaren 2035erako aurreikuspena
Mediku Onkologiaren Espainiako Elkarteak astelehenean emandako prentsaurreko batean esan zutenez, 2035erako, Estatuan, aurreikuspena da 315.423 kasu berri izatea; mundu-mailan, aldiz, aukera dago 2012an izandako 14 milioietatik 24 milioietara igarotzeko, aipatutako 2035erako.
Behatokiak azaldu du minbiziak bereziki adineko pertsonei eragiten diela; emakumezkoetan zein gizonezkoetan, eragin-tasak handiagoak direla, adinak aurrera egin ahala. 50 urteetatik gora, nabarmen handiagoa da gaixotasunaren eragina.
Minbizi-motez hitz eginda, koloneko eta ondesteko minbizia da hedatuena (% 15), prostatakoa da bigarrena zerrenda horretan (% 13), biriketakoa dator gero (% 12), eta bularreko minbizia da laugarrena (% 11).
Emakumezkoetan, bularreko minbizia da gehien diagnostikatzen dutena (% 29), eta ondorengoak datoz zerrenda horretan: kolonekoa eta ondestekoa (% 15), biriketakoa (% 6), uterokoa (% 6), eta obulutegikoa (% 4).
Gizonezkoetan, eraginik handiena duena prostatakoa da (% 22), eta, gerora, hauek nabarmentzen dira: biriketakoa (% 17), kolonekoa eta ondestekoa (% 15), gernu-maskurikoa (% 9), eta sabelekoa (% 4).
Prebalentziaren gaineko aurreikuspenak
Behatokiak 2017rako egindako prebalentzia-aurreikuspenen arabera, 579.665 gaixok jarraitzen dute bizirik, egun, diagnostikoa jaso eta bost urtera.
Gero eta handiagoa da biziraupena minbizi-gaixoen artean; egun, diagnostikoa jaso eta bost urtera, gaixoen % 53-55 daude bizirik.
Prebalentzia aztertuta, emakumezkoetan, bularreko minbizia dago zerrendako aurreneko postuan (% 41), kolonekoa eta ondestekoa da bigarrena (% 14), eta uterokoa hirugarrena (% 5).
Gizonezkoetan, prebalentziari dagokionez, prostatako minbizia dago lehenengo tokian (% 31), kolonekoa eta ondestekoa dator gero (% 14), eta gernu-maskurikoa (% 12).
Behatokiak zehazten duenez, 2017an, 109.425 lagun hil ziren minbiziagatik Estatuan; hau da, heriotza guztien % 27. Gizonezkoetan, lehen heriotza-kausa da (67.021), eta emakumezkoetan, bigarrena (42.404).
Hilkortasunari buruzko datuak
Minbiziak eragindako hilkortasun-kasuen % 75 65 urtetik gorako pertsonenak dira.
2017an minbiziaren ondorioz hildako guztiak kontuan izanik, horietako 56.496k 75 urte edo gehiago zituzten; 13.747k, 70-74 urte zituzten; 11.835ek, 65-69; 9.499k, 60-64; eta 7.825ek, 55-59.
Hauexek dira minbizirik hilgarrienak: biriketakoa, kolonekoa eta ondestekoa, pankreakoa eta bularrekoa. Hilkortasunak gorakada izan du azken bost urteotan; 2014an, 105.633 lagun hil ziren; 2015ean, 106.572; 2016an, 108.207. 2013an, 2014an baino pixka bat handiagoa izan zen kopurua: 106.535 lagun zendu ziren.
Zure interesekoa izan daiteke
30 urteko gazte bat hil da Sopuertan, trafiko istripu bat izan ostean
Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakitera eman duenez, istripua 02:10 aldera gertatu da; gidatzen ari zen ibilgailua errepidetik atera da eta horma baten kontra jo du. Gurutzetako Unibertsitate Ospitalean hil da handik ordu batzuetara.
A-12 errepidea moztu dute Mañeru parean, etxe batean piztutako sutea mendira zabaldu ondoren
Bi etxe kaltetu dira, eta hainbat hustu behar izan dituzte. Sutea kontrolpean hartu dute suhiltzaileek, baina ke handia zabaldu da errepidean.
Iñaki Dorronsoro Eusko Ikaskuntzako presidente ohia hil da
1947an Ataunen jaioa, gaur egun, Gaindegia behatokiko presidentea eta Jakiundeko akademiako ohorezko kidea zen.
Tenperatura altuek gorabeherak eragin dituzte
Muskizen, Arena hondartzatik gertu, sute txiki bat izan da, eta horrek ikuspena zaildu du. Bestalde, Metro Bilbaoren zerbitzua eten egin da beroak arazo teknikoak eragin baititu.
Polemikaz inguratura itzuli da Sokamutura Eibarrera, zortzi urteren ostean
Eibarren azken sokamuturra egin zutenetik 8 urte igaro direnean, gaur berriro egin dute halako bat bertan. Udalak aurten festetako egitarauan sartzea erabaki du, eta polemika handia izan da aurreko asteetan. Hala ere, arazorik gabe egin da. Parte hartzaile asko izan dira, batez ere gazteak, eta sokamuturren aurka dauden dozena bat lagun ere bertaratu dira, protesta egiteko.
Arenako hondartzatik gertu sastraka batzuek su hartu dute, eta kea A-8raino heldu da
Sastraka batzuek su hartu dute Muskizen, Arenako hondartzatik gertu, eta A-8raino heldu da kea. Larrialdietarako zerbitzuek jakitera eman dutenez, A-8ko zati bati ere eragin dio, eta, ondorioz, zirkulatzeko arazoak izan dira. Suhiltzaileak bertaratu dira sua itzaltzera, inguruko beste sail batzuetara zabal ez zedin.
Bizirik topatu dute Gasteizen desagertutako 56 urteko emakumea
Desagerpenak kezka sortu zuen eta mobilizazio handia eragin zuen sare sozialetan.
15 urte martxan daramatzan Iraetako Trena elkarteak tren txikien X. topaketa egin du gaur
Bost hazbeteko, edo bestela esanda, 12 zentimetroko errailetan ibiltzen diren trenak jarri dituzte. Batzuek ikatzez ondo hornitu dituzte eta besteek ezustekoei aurre egin behar izan diete.
Eusko Jaurlaritzaren "kriminalizazio kanpaina" eta Ertzaintzaren "basakeria" salatu dute milaka pertsonak Bilbon
Milaka lagun eta gizarte eragile, Global Sumud Euskal Herriako kideak tartean, bildu dira arratsaldean Bilbon, "Poliziaren zigorgabetasunaren eta errepresioaren aurka" protesta egiteko. Eusko Jaurlaritzak "herri mugimenduaren aurka egindako kriminalizazio kanpaina" eta "Ertzaintzaren basakeria" salatu nahi izan dute, eta EAJk "protestarako eskubidea bere interesekoa denera mugatzen duela" ohartarazi dute.
Ia 48.000 pertsonak hartu dute parte Osakidetzako EPEaren bigarren egunean, eta beste 43.000ren txanda izango da igandean
Ostiralean hasi eta igandera bitartean, bederatzi kategoria profesionaletako aztekerketak ari dira egiten BECen. 101.000 hautagai dira orotara, 3.764 lanpostu betetzeko.