Ilberria, Pertseidak ikusteko agertoki aproposena
2018ko Pertseidak edo 'Done Laurendiren Malkoak' pentsa zitekeen baldintzarik onenean sortuko dira: abuztuak 11an ilberria izango da, hortaz, zeru ilun-iluna agertuko da ikuskizunaz gozatzeko.
Pertseiden meteoro-jasa urtero gertatzen da, abuztuak 12an, gutxi gora behera. Gau horretan izan ohi da zeruan argi gehien sortzen den unea: 200 bat meteoro orduko.
Done Laurendiren (abuztuak 10) egunarekin lotzen bada ere, uztailak 17tik aurrera ikusi ohi dira, abuztuak 24ra arte.
Aurten, ilberria abuztuak 11an izango da, hau da, meteoro gehien sortuko den egunaren bezperan; hortaz, egunik aproposena abuztuak 12ko gaua izango da, 22:00etatik aurrera, hurrengo eguneko 10:00ak arte.
2018. urtean, beraz, baldintza ezin hobetan sortuko da 'Done Laurendiren Malkoen' edo Pertseiden astronomia ikuskizuna.
Argazkia: IGN
Izar-jasa ikusteko aholkuak
Meteoroak ikusteko lekurik onenak zerua ilun ikustea ahalbidetzen dutenak dira.
Hala, aukera izanez gero, aurrean eraikinik, zuhaitzik… ez dituzten lekuak gomendatzen dituzte. Gainera, teleskopioak, prismatikoak edo ikuseremua mugatzen duen edozein tresna ez erabiltzea da aholkurik onena.
Pertseidak Perseo konstelaziotik (horregatik Pertseidak izena) datozela dirudien arren, zeruko edozein lekutan ikus daitezke. Geologia Institutu Nazionaletik aholkatu dutenez, komeni da gune ilunetara begiratzea, eta, ilunabarra baino lehen baldin bada, Ilargiari bizkarra ematea.
Nola sortzen dira
Urtero ikus daitekeen fenomenoa da. Sasoi horretan, Swift-Tuttle kometak utzitako hautsak zeharkatzen du Lurrak. Meteoro txiki horiek abiadura handian sartzen dira atmosferan, eta, ondorioz, izar iheskorrak sortzen dira.
Swift-Tuttle kometa 133 urtetik behin hurbiltzen da Eguzkira, eta 1992ko abenduan igaro zen azken aldiz bertatik gertu. Lurrak horren orbita zeharkatzen duen bakoitzean, Swift-Tuttle kometa berotu egiten da eta hauts partikulak uzten ditu bere atzetik. Ez da, beraz, izar bat, baizik eta hauts-gorien partikulak.
Kometak uzten dituen hauts partikula horiek oso txikiak dira, askok harea-pikor baten tamaina dute, eta Lurrarekin topo egiten dutenean 210.000 kilometroko abiaduran sartzen dira atmosferan.
Talka horrek segundo batean 5.000 gradura hel daitezkeen muturreko tenperatura altuak eragiten ditu. Hori dela eta, atmosferan sartzen diren hauts partikulak desegin egiten dira eta argi-distirak sortzen dira: izar iheskorrak.
Zure interesekoa izan daiteke
Auto-ilarak AP-8 autobidean, Basaurin, Donostiarako noranzkoan, istripu baten ondorioz
Ezbeharra trafiko-arazoak sortu ditu AP-8ko hainbat puntutan, bereziki Malmasingo tuneletan.
Albiste izango dira: Maialen Mazonen ustezko hiltzailearen aurkako epaiketa, Zubietako espetxearen gaineko eskumena aldatzea eta Ekain Ricori elkarrizketa Radio Euskadin
Gaurkoan Orain-en albiste izango direnen laburpena, bi hitzetan.
Gaur goizean hasiko da Maialen Mazonen ustezko hiltzailearen aurkako epaiketa
Hilaren 15era arte dago programatuta, eta herri epaimahaia osatuko duten herritarrak aukeratuta hasiko da. Akusazioek 45 urteko kartzela zigorra eskatzen dute ustezko hiltzailearentzat, Zigor Kodeak baimentzen duen zigorrik handiena.
Gorpu bat agertu da Zaratamoko Arkotxa auzoan, errepide ondoan
Igande arratsaldean aurkitu dute gorpua, abandonatutako hainbat industria-pabiloiren ondoan. Ertzaintzak ikerketa abiatu du gertatutakoa argitzeko.
Israelek "nazioarteko zuzenbidea urratu" duela salatu dute Iruñean
Elkarretaratzean, atxilotutako bi ekintzaileak askatzeko eta ontziei Gazara iristen eta laguntza humanitarioa ematen uzteko eskatu dute, besteak beste.
Putzu handiak egin dira Jundizko industrialdean euriteen ondorioz eta urak trenbidea zein errepideak hartu ditu
Iluntzean Gasteizen bota duen erauntsiak putzu ikaragarriak sortu ditu Jundizko industrialdean. Irun eta Madril lotzen dituen trenbideko zati bat urak hartu du. Industrialdeko errepideak ere hartu ditu urak, eta ibilgailuak kontu handiz igaro behar izan dute bertatik.
1.500 emakumek erasoak jasan dituzte Euskadin martxora arte, % 69,4k bikotekideek edo bikotekide ohiek eragindakoak
Delitu motaren arabera sailkatuta, ugaritu egin da familia barruko indarkeria —ez ditu bikotekideak edo bikotekide ohiak kontuan hartzen—. Guztira, 298 biktima izan dira martxora arte, hau da, aurreko urtean baino % 11,6 gehiago, Emakumearen Euskal Erakundeak (Emakunde) bildutako datuen arabera.
Astelehenean epaituko dute Baionako bestetan Eric Courdyren hilketagatik auzipetutako Jerome Verin boxeolari ohia
2024ko uztailaren 11n, Baionako bestetan, Eric Courdyri eraso egin zion Jerome Verin boxeolari ohiak, eztabaida baten ostean, autobus geraleku batean. Sei egun koman eman ondoren hil zen Courdy.
Foruzaingoak aisiarako bederatzi lokal erregistratu ditu Iruñerriko bost udalerritan
Operazioan, 20 akta ireki dituzte, drogak konfiskatzeagatik, eta hiru pertsona salatu dituzte, erresistentzia eta desobedientzia egotzita, eta beste bi, debekatutako armak eramateagatik.
Muskizen piztutako sutearen ondorioz 40 familia urik eta gasik gabe daude
Udalak behin-behineko komun batzuk jarri dizkie kalean, eta kiroldegira joan behar dute garbitasunetarako. Oinarrizko zerbitzu horiek lehenbailehen berreskuratzeko, buru-belarri ari dira lanean. Sua garajean hasi zen, eta Ertzaintzak gertatukoa ikertzen jarraitzen du.