Gero eta emakume gidari gehiago dago Hego Euskal Herrian: gizonena halako bi baino gehiago hazi da kopurua azken hamarkadan
2014tik 2024ra, gidabaimena duten emakumeen kopurua % 14raino igo da Nafarroan, gizonen % 6,6ren aurretik; EAEn, aldea hirukoiztu ere egin da ia. Genero-arrakala estutzen ari da horretan, nahiz eta oraindik gizonak gehiago diren errepideetan.
Hego Euskal Herrian bizi diren emakumeen kopurua gizonena baino apur bat handiagoa da. Hala ere, errepideetan gutxiengoa dira oraindik Araban, Bizkaian, Gipuzkoan eta Nafarroan, nahiz eta aldea murrizten ari den urtez urte. Trafiko Espainiako Zuzendaritza Nagusiaren datuekin egindako azterketaren arabera, Saretzenen 10. edizioaren txostenak ondorioztatu du euskal lurralde horietan gidabaimena duten hamar pertsonatik lau baino zertxobait gehiago emakumeak zirela 2024an. Hamarkada bat lehenagoko datuekin alderatuta, gidari emakumezkoen kopurua gizonezkoena halako bi baino gehiago hazi da lurralde guztietan.
Bi fenomenok ekarri dute ondorio hori. Alde batetik, belaunaldi-errelebo berantiarra: emakumeak XX. mendearen hasieran hasi ziren gidatzen, Emilia Pardo Bazan galiziar idazlea izan zelarik aitzindaria Estatuan ibilgailu bat erabiltzen (1904); baina historikoki belaunaldi askok ez dute autorik maneiatu. Izan ere, azken hamarkadetan hasi dira horien alabak eta bilobak hori egiten. Bestalde, biztanleriaren zahartzearen eragina dago: gizonezko gidari zaharrenak gidatzeari uzten ari zaizkio pixkanaka, eta, hala, beren pisu erlatiboa murrizten ari da.
Nafarroa da emakumezko gidarien gorakadaren liderra
% 14ko hazkundearekin, Nafarroa da buru azken hamarkadan emakume gehien gidatzen hasi den rankingean, Bizkaian eta Gipuzkoan erregistratutako datuak bikoiztu eta gizonezko gidari nafar berriena ia hirukoiztu ditu eta.
Gainera, foru-erkidegoan 1.000 biztanleko 600k baino gehiagok dute gidabaimena, eta hori Nafarroan baino ez da gertatzen; 2024an, 602ko ratioa zuen. Baztan-Bidasoa da adierazle horretan liderra: 1.000 biztanleko 679,9 gidari ditu, eta 601,7 emakumezko gidari. Kopuru hori Gorbeialdean (Araba) soilik gainditzen da (618,7).
Euskal Autonomia Erkidegoko hiru lurralde historikoetan, kopuruak elkarren oso antzekoak dira, eta gidatzen duten gizonen ratioak atzera egin du probintzia guztietan; jaitsierarik nabarmenena Araban izan da, 1.000 biztanleko 8,6 puntu jaitsi baita gizonezko gidarien proportzioa.
Emakume gehiagok gidatzen dute herri txikietan
Abaigar (Nafarroa) emakume gidari gehien dituzten udalerri txikien rankingaren liderra da, 1.000 biztanleko 974 gidarirekin. Ondoren, Aribe (941) eta Etxarri Etxauribar (936). Emakume gidari dituzten udalerrien TOP-25a Nafarroako 14 udalerrik, Gipuzkoako 6k, Bizkaiko 4k eta Arabako 1ek osatzen dute, guzti-guztiak txikiak.
Gidari gehien dituzten udalerri txikietan Nafarroa liderra den arren, gidatzen duten emakumeen ratio txikiena duten 25 udalerrietatik 24 ere nafarrak dira. Sestaok (Bizkaia) bakarrik hausten du zerrenda hori, horretan dagoen tamaina ertain-handiko udalerri bakarra da. Ezkerraldeko herri horretan, gizonezko gidari kopurua emakumezkoenena halako bi da.
Gainerako 24ak Nafarroako herriak dira (gehienak, txikiak) eta andrazko gidarien kopurua ia anekdotikoa da. Kasu batzuetan, bost emakumek baino gutxiagok dute gidabaimena, eta 12 udalerritan 10ek baino gutxiagok; Gazteluberrin, berriz, hiru lagunek bakarrik gidatzen dute, hirurak gizonak.
Azuelon, gidari-ratio txikieneko herrietako bat izan arren, gehiago dira gidatzen duten emakumeak (7) gizonak (4) baino. Duela hamarkada bat, ordea, hamar bat gizon zeuden gidabaimena zutenak, emakumeak baino hiru gehiago.
Zure interesekoa izan daiteke
Landa ingurua vs hirigune handiak: hirietako bi autoko hiru daude landaguneetan
Trafiko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) azken erregistro ofizialen arabera, Hego Euskal Herriko landa-ingurunean metropoli-eremuetan baino % 55 auto gehiago daude biztanleko, eta kasu batzuetan herriko bizilagunen kopurua gainditzen dute.
Saretzen txostenaren bitxikeriak: bizilagun baino auto gehiago dituzten herriak eta emakumezko gidaririk gabeko udalerriak
Hegoaldeko mugikortasunaren berezitasunak azaleratu ditu Saretzen txostenak, besteak beste, Bizkaia motorren kopuruaren hazkundean nagusi dela, eta Nafarroak Hegoaldeko autorik zaharrenak dituela.
Genero-arrakala, Euskadiko mugikortasunean: Gizonezkoen joan-etorrien % 46k autoa erabiltzen dute eta emakumezkoen % 50 oinez
Eguneroko joan-etorrien % 40 autoz egiten dira. 19 urtetik beherakoak mugikortasun jasangarriaren buru dira, haiek baitira bizikleta eta garraio publikoa gehien erabiltzen dituztenak.
Autoa, Hegoaldean: gero eta zaharragoa, dieselak nagusi jarraitzen du eta elektrikoen presentzia oso txikia da
Euskadiko eta Nafarroako turismoen batez besteko adinak bi urte baino gehiago egin du gora (ibilgailuek 12 urte dituzte, batez beste). Errekuntzakoak (diesela eta gasolina) nagusitzen dira, eta ibilgailu elektrikoen kopurua oso txikia da (% 2tik beherakoa).
Sokamuturra berriro egiteak zatiketa eragin du Eibarren
Eibarren, bigantxak kalera aterako dituzte datorren astean, azken urteetan desagertua zen sokamuturrari berriro helduz. Udalerrian eztabaida erabatekoa da, aldekoen eta kontrakoen artean, eta zatiketa eragin du. Zatiketa horren erantzule egiten dute oposizioko alderdiek alkatea bera.
Sei adingabe artatu dituzte bero-kolpeen ondorioz, AP-68an, Kuartango parean, autobusak matxura izan ondoren
Arazo mekanikoa 13:10 aldera jazo da, ibilgailua Zaragozarantz zihoala, trenbidearen bazterbidean geldirik geratu denean matxura baten ondorioz. Autobusean 60 pertsona inguru zihoazen, gehienak 15 urte inguruko nerabeak.
GIB diagnostiko berantiarren kopurua % 60ra igo da Euskadin
Osasun Sailak uste du HIESaren eta STIen inguruko estigmak diagnostikoa atzeratzen duela eta kutsatzeko arriskua handitzen duela. Osakidetzarekin batera, "Parktikatu sex-carea" kanpaina abiarazi du.
1.778 ikaslek eskatu dute USaPeko euskara azterketa berrikustea
Behin betiko emaitzak datorren astelehenean argitaratuko dira. EHUko errektoreak zehaztu duenez, "ez dute baloraziorik egingo probaren emaitzari buruz"; izan ere, kalifikazioak, une honetan, "behin-behinekoak dira eta berrikuspen prozesuan daude".
Noiz jakingo ditugu USaPeko notak?
Datorren astelehenean, ekainaren 22an, unibertsitatera sartzeko probetako behin betiko notak argitaratuko dira, baina ikasleek azken aukera bat izango dute: azterketak ikustea.