Landa ingurua vs hirigune handiak: hirietako bi autoko hiru daude landaguneetan
Trafiko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) azken erregistro ofizialen arabera, Hego Euskal Herriko landa-ingurunean metropoli-eremuetan baino % 55 auto gehiago daude biztanleko, eta kasu batzuetan herriko bizilagunen kopurua gainditzen dute.
Bi pertsona. Lanegun bera. Bilbo edo Donostiako bizilaguna lantokira (edo behar duen lekura) metroz, trenez edo autobusez irits daiteke. Nafarroako Pirinioetako herri batean, Gorbeialdean edo Enkarterriko batek, berriz, autoa edo motozikleta behar izaten du bere eguneroko joan-etorriak egiteko. Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) azken datuetan (2024) oinarrituta, Saretzenen 10. edizioaren txostenak hala baieztatzen du: zenbat eta txikiagoa eta hiri handietatik urrunago egon, orduan eta ibilgailu pribatu gehiago dago, kasu batzuetan herriko bizilagunen kopurua gainditzeraino.
Hego Euskal Herrian, 1.000 biztanletik beherako udalerrietan 653 auto eta 104,3 motozikleta daude batez beste mila pertsonako; 100.000 biztanletik gorako hiri handietan, berriz, 420 eta 74, hurrenez hurren. Beste era batera esanda: landa-ingurunean % 55,5 eta % 41 auto eta motozikleta gehiago daude hirietan baino.
Zergatia estrukturala da: garraio publikorik ez dagoenean edo eraginkorra ez denean, norbere ibilgailu pribatua eroso izateari uzten dio, eta eguneroko joan-etorrietarako behar bihurtzen da.
Donostialdeko metropoli-eremuak (423 auto 1.000 biztanleko) eta Bilbo Handia (431) dira Hego Euskal Herrian biztanleko turismo gutxien duten eskualdeak. Horren eta landa-eremuetako eta dentsitate demografiko txikiko inguruneetako datuak alderatuta, aldea oso nabaria da. Landa-inguruneetan ibilgailuekiko mendekotasunak gora egiten du: Añanak du burua, mila biztanleko 722,6 autorekin, Arabako Mendialdea eta Gorbeialdearen aurretik.
Gipuzkoan, oro har, egoera nahiko egonkorra da, eskualde guztiek 1.000 biztanleko 510 autotik behera baitituzte; Nafarroan, aldiz, Iruñerria (488,4) izan ezik, gainerako eskualdeetan gutxienez turismo bat dago bi pertsonako.
Mila biztanleko turismo-ratiorik handiena duten Hego Euskal Herriko zortzi udalerriek (gehienak Nafarroan) biztanleria osoaren % 0,2 baino ez dute osatzen. Horietatik guztietatik, Nafarroako Aribe eta Etxarri Etxauribar nabarmentzen dira, non bizilagun baino ibilgailu gehiago dauden.
Beste muturrean, ratio txikiena duten 25 herri eta hiriek biztanleria osoaren erdia hartzen dute. Udalerri horiek Bilboko eta Donostiako metropoli-eremuetan daude, baina Garde udalerri txiki nafarra ere zerrendan dago, 52 auto baino ez baitaude matrikulatuta 132 bizilagun dituen herri horretan.
Bi gurpileko mugikortasuna
Autoek adinako ordezkaritzarik ez duten arren, motozikletek zeregin garrantzitsua dute landa-inguruneetan. Termino absolutuetan motozikleta-bolumen handiena lau hiriburuetako metropoli-eremuetan biltzen den arren, Gernika-Bermeo da mota horretako ibilgailu gehien dituen eskualdea 1.000 biztanleko (149,5), Gipuzkoako Bidasoaren eta Añanaren aurretik.
Gipuzkoako Bidasoa, gainera, bi gurpildun garraiobideen erreferente nagusietako bat da. Eskualde hori dentsitatearen podiumean dago, 1.000 biztanleko 138,9 motorekin, eta, aldi berean, bolumen absolutu handienetakoa du, 10.500 motozikletarekin.
Herriz herri, Albizturrek, 320 biztanleko Tolosaldeko (Gipuzkoa) udalerri txikiak, du moto ratiorik handiena biztanleko, 396 mila pertsonako. Ondoren, Arano eta Etxarri Etxauribar nafarrak, 352 eta 321, hurrenez hurren.
Zure interesekoa izan daiteke
Gero eta emakume gidari gehiago dago Hego Euskal Herrian: gizonena halako bi baino gehiago hazi da kopurua azken hamarkadan
2014tik 2024ra, gidabaimena duten emakumeen kopurua % 14raino igo da Nafarroan, gizonen % 6,6ren aurretik; EAEn, aldea hirukoiztu ere egin da ia. Genero-arrakala estutzen ari da horretan, nahiz eta oraindik gizonak gehiago diren errepideetan.
Saretzen txostenaren bitxikeriak: bizilagun baino auto gehiago dituzten herriak eta emakumezko gidaririk gabeko udalerriak
Hegoaldeko mugikortasunaren berezitasunak azaleratu ditu Saretzen txostenak, besteak beste, Bizkaia motorren kopuruaren hazkundean nagusi dela, eta Nafarroak Hegoaldeko autorik zaharrenak dituela.
Genero-arrakala, Euskadiko mugikortasunean: Gizonezkoen joan-etorrien % 46k autoa erabiltzen dute eta emakumezkoen % 50 oinez
Eguneroko joan-etorrien % 40 autoz egiten dira. 19 urtetik beherakoak mugikortasun jasangarriaren buru dira, haiek baitira bizikleta eta garraio publikoa gehien erabiltzen dituztenak.
Autoa, Hegoaldean: gero eta zaharragoa, dieselak nagusi jarraitzen du eta elektrikoen presentzia oso txikia da
Euskadiko eta Nafarroako turismoen batez besteko adinak bi urte baino gehiago egin du gora (ibilgailuek 12 urte dituzte, batez beste). Errekuntzakoak (diesela eta gasolina) nagusitzen dira, eta ibilgailu elektrikoen kopurua oso txikia da (% 2tik beherakoa).
Sokamuturra berriro egiteak zatiketa eragin du Eibarren
Eibarren, bigantxak kalera aterako dituzte datorren astean, azken urteetan desagertua zen sokamuturrari berriro helduz. Udalerrian eztabaida erabatekoa da, aldekoen eta kontrakoen artean, eta zatiketa eragin du. Zatiketa horren erantzule egiten dute oposizioko alderdiek alkatea bera.
Sei adingabe artatu dituzte bero-kolpeen ondorioz, AP-68an, Kuartango parean, autobusak matxura izan ondoren
Arazo mekanikoa 13:10 aldera jazo da, ibilgailua Zaragozarantz zihoala, trenbidearen bazterbidean geldirik geratu denean matxura baten ondorioz. Autobusean 60 pertsona inguru zihoazen, gehienak 15 urte inguruko nerabeak.
GIB diagnostiko berantiarren kopurua % 60ra igo da Euskadin
Osasun Sailak uste du HIESaren eta STIen inguruko estigmak diagnostikoa atzeratzen duela eta kutsatzeko arriskua handitzen duela. Osakidetzarekin batera, "Parktikatu sex-carea" kanpaina abiarazi du.
1.778 ikaslek eskatu dute USaPeko euskara azterketa berrikustea
Behin betiko emaitzak datorren astelehenean argitaratuko dira. EHUko errektoreak zehaztu duenez, "ez dute baloraziorik egingo probaren emaitzari buruz"; izan ere, kalifikazioak, une honetan, "behin-behinekoak dira eta berrikuspen prozesuan daude".
Noiz jakingo ditugu USaPeko notak?
Datorren astelehenean, ekainaren 22an, unibertsitatera sartzeko probetako behin betiko notak argitaratuko dira, baina ikasleek azken aukera bat izango dute: azterketak ikustea.