Trump: munduko ekonomia eta geopolitika hankaz gora jarri dituzten 30 egunak
Donald Trumpen bigarren agintaldiko lehen hilabetea erabaki politiko eta ekonomikoek markatu dute, eta nazioko zein nazioarteko egoera astindu ditu. Kanpo politikako neurri zorrotzetatik hasi eta barne erreforma eztabaidagarrietaraino, Trump Etxe Zurira itzultzeak tentsio diplomatikoak berpiztu ditu, merkatuetan ziurgabetasuna sortu du eta are gehiago polarizatu du AEBko gizartea.
Ekonomia
• Finantza-merkatuetan desegonkortasuna: lurrikara munduko burtsetan, batez ere muga-zergak iragarri dituenetan. Dibisen merkatuan, dolarrak indarra hartu du, eta igoera historikoek euroarekin ia berdintzera eraman dute.
• Europari muga-zergak: Europako BEZari erantzuteko muga-zergak iragarri dira, merkataritza-hesi bidegabea baita. Trumpek muga-zerga berriak ezarri zizkion EBri, eta horrek tentsio komertziala areagotu eta inflazioari buruzko kezkak sortu zituen.
Kanpo politika
• Parisko Akordiotik erretiratu da: Trumpek agindu exekutibo bat sinatu zuen itun klimatikoa bertan behera uzteko, AEBko ekonomiari kalte egiten ziola argudiatuz.
• Bake-negoziazioak Errusiarekin, Ukrainari galdetu gabe: Trumpek eta Putinek elkarrizketak hasi zituzten gerrari amaiera emateko Ukrainak parte hartu gabe, eta horrek Europan egonezina sortu zuen.
• Groenlandia erosi nahi omen du: Groenlandia erosteko interesa berpiztu zuen, eta horrek Danimarkarekin tentsio diplomatikoak sortu zituen.
• Gazako Zerrendako Riviera: Trumpek Gaza erostea proposatu du luxuzko resort bat eraikitzeko, eta horrek gaitzespen globala eragin du.
Migrazioa eta gizartea
• Guantanamo handituko du: Espetxea handituko zuela iragarri zuen, 30.000 ohe jarrita, segurtasun nazionaleko neurria dela justifikatuz.
• Migrazio politikak gogortu ditu: Trumpek "larrialdi nazionala" ezarri du Mexikoko mugan, eta mugan indar militarrak erabiltzea baimendu du muga hori "seguru egiteko" eta "inbasio moduei" aurre egiteko, AEBrako migrazioa eta droga trafikoa barne.
• Elon Muskek nazien agurra egin zuen: Donald Trump presidente izendatu eta gutxira, Elon Musk Capital One estadiora joan zen, AEBko presidentearen jarraitzaileekin hitz egiteko. Hitzaldian, nazien agurra ziruditen keinuak egin zituen. Erabiltzaile askok sare soziala utzi zuten horren ondorioz.
• Haserretu zen Washingtongo gotzainarekin: Trumpek gotzaina kritikatu zuen migratzaileen eta LGBTQ+ komunitatearen alde egindako sermoiagatik.
Barne politika
• Bidenen agindu exekutiboak baliogabetu zituen: Trumpek immigrazioari, ingurumenari eta osasun publikoari buruzko bere aurrekoaren 78 neurri baliogabetu zituen, "gaur Estatu Batuen urrezko aroa hasiko da" esanez.
• Mexikoko golkoari izen berria jarri dio: Agindu zuen dokumentu ofizialetan Mexikoko golkoari "Amerikako golko" izenez erreferentzia egiteko, eta horrek nazioartean kritikak eragin zituen.
• Plastikozko lastotxoak berriro merkatuan: Plastikozko lastotxoen gaineko murrizketak kendu zituen, kontsumitzailearen aukeratzeko askatasuna argudiatuz.
• Pertsona transak armadatik kanpo: Pertsona transak Indar Armatuetan aritzea debekatu zuen berriro, eta horrek LGBTQ+ eskubideen defendatzaileen kritikak sortu zituen.
Zure interesekoa izan daiteke
Muga-zergen inguruko jarrera "irmoa" erakutsi du Trumpek, % 10eko muga-zerga globala ezarriko lukeen aginduarekin
AEBko presidenteak agerraldia egin du ostiral arratsaldean, eta epaia "guztiz etsigarria" dela esan du. Trumpek esan du "lotsatu" egiten dela "Auzitegi Goreneko zenbait kiderekin, gure herriarentzat zuzena dena egiteko adorerik ez dutelako".
AEBko Auzitegi Gorenak legez kanpokotzat jo ditu Trumpek ezarritako muga-zergak
Ebazpen honen ondorioz, inportazioak garestituta kaltetu diren milaka enpresak auzitara jotzeko aukera izango dute, eta dirua itzultzea eska dezakete.
Venezuelako Parlamentuak aho batez onartu du amnistia legea, eta "une politiko berri bat" ireki du
Delcy Rodriguez Venezuelako presidente arduradunak azpimarratu du "herriak modu baketsuan elkarbizitzen ikasteko" balioko duela, eta Helicoideko kartzela ixteko eskatu du.
10 egun eman dizkio Trumpek Irani akordio batera iristeko
AEBko presidenteak ez du Ekialde Hurbilean ekintza militarra egitea baztertzen. Hain zuzen ere, hainbat hedabideren arabera, larunbaterako prest egon daiteke armada erasoa hasteko.
Hamarkada bat igaro da Epstein kasuak Andrew Ingalaterrako printze ohia zipriztindu zuenetik
Karlos III.ak printze titulua kendu zion pasa den azaroan Andrew anaiari, eta Windsorretik kanporatu egin zuen, Jeffrey Epsteinekin izandako loturengatik.
Andrew printze ohia aske utzi dute, Epsteinekin lotura izatea egotzita hamar orduz atxilotuta egon ondoren
Aylsham herriko polizia-etxetik irten da ibilgailu baten atzealdean. BBC telebista kateak jakitera eman duenez, fidantzapean aske utzi dute, ikerketak aurrera egin bitartean. Funtzio publikoetan jokabide txarra izatea egotzi diote.
Zuckerbergek Instagram defendatu du epailearen aurrean, eta haien adinaz gezurra esaten duten adin txikikoak kritikatu ditu
Instagram sare sozialak erabiltzaileen adina egiaztatzeko dituen mekanismoak defendatu ditu Metaren sortzaile eta buru denak, Los Angelesen egiten ari diren epaiketan.
AEBko Armada Irani erasotzeko prest dago, baina Trumpek ez du erabakirik hartu oraindik
Azken egunotan, Pentagonoak hegazkin eta itsasontzi gehiago mugitu ditu Ekialde Hurbilera, eta inguru horretan duen presentzia nabarmen handitu. Gainera, Ekialde Hurbilean dituen langile batzuk Europara eta Estatu Batuetara mugiarazi ditu, Iranen gertatu daitekeenaren aurrean.
Zelenskik iragarri du Errusiarekin lan egiten dabilela, Ukrainako balizko su-etena egiaztatzeko mekanismoak ezartzeko
Ukraina, Errusia eta Ameriketako Estatu Batuetako ordezkariek Genevan egin dituzten hiruko bileraren ostean Zelenskik adierazi duenez, ordea, ez da aurrerapausorik izan arlo politikoan.
Iranek aurreratu du "oinarrizko akordio nuklearra" lortu duela AEBrekin
Helburu eta gai tekniko garrantzitsuenetan ados jarri dira, eta, orain, hori guztia testu batean ezarri beharko dute. Hala jakinarazi du Teherango Atzerri ministroak.