Zer aldatzen dute estatu-kolpearen agiriek?
Otsailaren 23ko paperen desklasifikazioak oihartzun handia sortu du, aurreikuspenak bete ez diren arren. Josu Chueca historialariak aztertu du zer neurritan aldatzen den estatu-kolpeari buruzko kontakizuna.
Antonio Tejero, Estatu kolpe saiakeran. Argazkia: Europa Press
Estatu-kolpe saiakeraren inguruko agirien desklasifikazioak hautsak harrotu ditu asteon, nahiz eta azkenean aurreikuspenak ez bete. Zenbait irakurketaren arabera, monarkia indartuta atera da, argi geratu baita matxinatutako militarrek erregea hartu zutela porrotaren erantzule.
Agiriek, baina, Juan Carlos I.aren jokabideaz zalantza batzuk elikatu dituzte. Dokumentu baten arabera, militar kolpistekin bildu zen prozesu judiziala hasi baino lehen, epaiketak Errege Etxea kaltetu ez zezan. Inteligentzia zerbitzuek jokatu zuten paperaz ere ugaritu dira susmoak: gutxienez CESIDeko sei langilek parte hartu zuten kolpean, desklasifikatutako dokumentuetan agerian geratu denez.
Josu Chueca historialariak gogoeta egin du desklasifikazioaren ondorioez, eta argi utzi du erabakiak bidea ireki behar duela Trantsizioko beste zenbait pasarteren inguruko informazioa desklasifikatzeko.
"Asko dira argitu beharrekoak: 78ko Sanferminak, Martxoaren 3a Gasteizen, 1976ko Montejurrako gertakariak... Horiek ere desklasifikatu beharko lirateke. Eta aste honetan ikusi dugunak bidea ireki beharko luke. Zergatik ez?"
Kontakizun orokorra
Historialari nafarraren ustez, "goizegi" da zehazteko zertan aldatzen den estatu-kolpe saiakeraren gaineko kontakizuna.
"Ematen du orain arte eduki dugun kontakizun nagusiaren lerro nagusiak indartu direla. Garrantzi handiko hedabide batzuek, behintzat, hortik jo dute. Hala ere, nire ustez denbora behar da dokumentazioan sakontzeko eta ondorioak ateratzeko", adierazi du Chuecak.
Erregearen jokabidea
EHUko doktorearen ustez, "kontakizun nagusi" horren oinarriak zerikusi zuzena dauka Juan Carlos I.aren jokabidearekin. Zerbitzu sekretuen dokumentazioak erakutsi du erregeak ez ziola baimenik eman Armada Jeneralari Zarzuelako Jauregira joan zedin, arratsaldeko 19:00ak aldera. Era berean, Errege Etxeko buru Sabino Fernandez Campok muga argiak jarri zizkien matxinatutako militarrei arratsaldean zehar, agirien arabera.
Chuecaren esanetan, garrantzitsua izan zen Fernandez Camporen eragina: "Uste dut garrantzia eduki zuela bere irizpideak, Juan Carlos I.ak ikus zezan ezin zuela kolpea babestu; gogoratzeko, esaterako, zer gertatu zen Alfonso XIII.arekin Primo de Riveraren kolpea babestu eta urte batzuetara. Hurbileko zuen, baita ere, Greziako Constantinoren kasua: militarren alde egin zuen eta, diktadura jausi zenean, alde egin behar izan zuen".
Edonola ere, historialariaren iritziz, zalantzak ez dira argitu estatu-kolpea baino lehenago errege emerituak jokatu zuen rolaz: "Badirudi kolpea baino lehen bazuela informazioa militarren testuinguruan mugitzen zenaz. Oso hurbilekoak zituen militarrak, baita matxinatuetako batzuk ere. Armada Jenerala gertu-gertukoa zuen. Eta enpatia zuen eurekiko. Hori ere ikusi da. Nola jokatu zuen aurreko aste eta hilabeteetan? Ez dakigu. Ematen du jende asko jasotzen zuela Zarzuelan, eta, antza, bazen pertsona bat entzuten zekiena. Entzun eta entzun egiten zuen, posizio argi bat erakutsi gabe. Babes argirik adierazi gabe".
Desklasifikatutako dokumentuetako bat. Argazkia: Europa Press
Inteligentzia zerbitzuen rola
CESID Espainiako inteligentzia zerbitzu nagusiak izan zuen parte-hartzeaz ere zalantza ugari ikusten ditu Chuecak. Argi geratu da zenbait agentek "era aktiboan" parte hartu zutela.
Desklasifikatutako dokumentu batek agerian utzi du: "Edo bazuten aldez aurretik estatu-kolpearen berri, edo planifikatu zuten gero gauzatu zen laguntza operatiboa. Gero, estaltzen saiatu ziren".
"Hala ere, ez dena argi geratu da goi-mailako agenteen parte-hartzea. Hor itzal asko daude oraindik ere. Parte hartu zutenak sei agente horiek baino ez ziren izan? Horren gainean dagoen informazio guztia desklasifikatu da?", galdetu du.
Trantsizioaren giro hauskorra
Azkenik, Chuecaren ustez, dokumentuek agerian utzi dute trantsizioaren giro nahasi eta hauskorra, bai eta gai nazionalak eduki zuen pisua ere.
"Kuarteletan oso giro kritikoa zegoen Suarezekiko eta, oro har, Trantsizioarekiko. Erregeak bazekien. Eta nazionalitateen gaiak garrantzi handia eduki zuen une nahasi hartan. Ezinezkoa zen Europako testuinguruan horrelako estatu-kolpe batek arrakasta edukitzea eta Frankismora itzultzea, eta horregatik sortu ziren Armada planaren moduko alternatibak: kontzentrazio gobernu bat, eskuinarekin, zenbait sozialistekin eta militarrekin. Ez zen gauzatu, baina kolpeak ondorioak eduki zituen, batez ere nazionalitateei dagokienez. Hortik LOAPA delakoa etorri zen, eta galga jarri zitzaien Katalunia eta Euskal Herriko prozesuei", amaitu du.
Zure interesekoa izan daiteke
Torresek "diskriminazioak" iragarri ditu "parte hartu nahi ez duten" sindikatuentzako partaidetzari buruzko euskal legean
Lehendakariordeak adierazi duenez, etorkizuneko legeak "eragile sozialen parte-hartze faltaren ondorioak" arautuko ditu, haien parte-hartzea "derrigorrezkoa" izan dadin.
Espainiako Gobernuak migratzaileen erregularizazioa onartu du, baldintza gisa jarririk aurrekari penalik ez edukitzea
Erregularizazioak milioi erdi migratzaile ingururi eragingo die, eta apirilaren 16tik aurrera eskatu ahal izango dute. Testuak baldintza gisa ezartzen du aurrekari penalik ez edukitzea, bai eta "ez izatea ordena zein segurtasun publikorako mehatxu" ere.
Gerren aurkako eta askatasunaren aldeko deiak Eibartik, gaur Memoria Demokratikoaren Leku izendatua
Unzaga plazan, udaletxea dagoen lekuan eta duela 95 urte Alfonso XIII.aren plazaren ordez Errepublika plaza izendatu zuten lekuan, ekitaldia egin dute gaur, Espainiako Gobernuak Eibar Memoria Demokratikoaren Leku izendatu duela egiaztatzen duen plaka agerian uzteko. Herritar ugariz gain, bertan izan dira erakundeetako ordezkariak, tartean Pablo Bustinduy Eskubide Sozialen, Kontsumoaren eta 2039 Agendaren ministroa.
Enplegu Publikoaren Legea eztabaidatzeko epea bi aste luzatzea onartu du Eusko Legebiltzarreko Mahaiak
EAJk eskatu du epea luzatzea, negoziaziorako "denbora gehiago behar" duela eta. Jeltzaleek esan dutenez, akordio "errealista" bilatuko du, batzuen "maximalismoaren" eta besteen "immobilismoaren" aurrean. EH Bilduk, berriz, dio borondatea dela behar dela, ez denbora.
Sanchez, Begoña Gomezen auzipetzeari buruz: "Ziur nago, denborak jarriko du bakoitza dagokion tokian"
Begoña Gomez emaztea akusatuen aulkian eserita ikusiko ote duen galdetuta, Justiziari "justizia egiteko" eskatu dio Pedro Sanchez Espainiako gobernuburuak.
Amaia Aguirre Getxoko alkatea ez da hurrengo udal-hauteskundeetara aurkeztuko
Oraingoz, Bizkai Buru Batzarrak ez du jakinarazi nor izango den Getxoko hautagaitza jeltzalearen burua. Erabakia udalerriko hiru batzokiek hartuko dute.
Migratzaileen erregularizazioari buruzko gida bat argitaratuko du Eusko Jaurlaritzak, "denbora errekorrean"
Nerea Melgosa Ongizate, Gazteria eta Erronka Demografikoaren sailburuak iragarri duenez, egoera irregularrean dauden migratzaileak erregularizatzeko Espainiako Gobernuak onartuko duen "behin betiko" testua izan bezain laster, Eusko Jaurlaritzak gida bat egin eta argitaratuko du, "denbora errekorrean". Horretan, izapideak egiteko baldintzak eta urratsak azalduko dira.
Koldoren emazte ohiak esan du Ferraz “oso zorrotza” zela gastuen itzulketekin, eta eskatu egiten zituela tiketak
Patricia Urizek Abalos, Koldo Garcia eta Aldamaren aurkako epaiketan deklaratu du, eta ukatu egin du dirua aipatzeko hizkera kodetua erabiltzen zuela; beste lekuko batzuek, berriz, eskudiruz egindako ordainketak eta maskaren auziarekin lotutako operazioak azaldu dituzte.
Kitchen auziko polizia-ikerketaren buruak esan du Barne Ministerioak Barcenasi kontrol "sakona" egin ziola, espetxean zela
Ministerio Fiskalak egindako galderei erantzunez, ikerketa polizialaren arduradunak azaldu du ikerketak argi utzi zuela Villarejok bi pertsonari ematen ziela auziari buruzko aurrerapausoen eta albisteen berri: Eugenio Pino zuzendari laguntzaile operatiboari eta "batez ere" Estatu idazkari ohi Francisco Martinezi.
Aitor Esteban: "Gauetik goizera Iparraldea ez da abertzale bihurtu; dinamikak oso ezberdinak dira, eta, askotan, pertsonalak"
Aitor Esteban EAJren EBBko presidenteak, ETB2ko En Jake saioan erantzun dio de Andres popularrari, esanez "PPk herri honetan zer gertatzen den jakin gabe" jarraitzen duela. Jeltzaleen buruak uste du "irakurketa erabat okerra" egitea dela "goizetik gauera Iparraldea abertzale" bihurtu dela pentsatzea. "Ez da hori kontua. Dinamika oso ezberdinak dira Iparraldean, eta askotan pertsonalak dira", ohartarazi du. Eta adierazi duenez, ezin zioten Jean-Rene Etchegarayri irabazten utzi, azken urteetako bere politikak "egokiak ez" zirela esan ostean eta Peio Etxalekurekin izandako "tentsioen" ondoren.