EAEko Autonomia Estatutua

Laura Garrido Alderdi Popularrak Eusko Legebiltzarrean duen bozeramaileak Euskadi Irratian adierazi duenez, Aitor Esteban EAJren EBBko presidenteak Espainiako Gobernuari egindako ohartarazpenak "beste antzezpen bat" dira, EAJ PSOEren "menpe" dagoelako eta ez omen duelako "ezer egingo".

Radio Euskadin gaur egindako elkarrizketan Eusko Jaurlaritzako sailburu ohiak adierazi duenez, transferentziei buruzko negoziazioek aurrera egitea espero du, eta ziurtatu du ez dela "presa" kontua, Gernikako Estatutua "nahitaez bete beharreko" Lege Organikoa baita, 45 urte dituena dagoeneko. "Bada garaia hitzartutakoa betetzeko", baieztatu du. 

Gaur 2026ko urtarrilak 15 erabakiko du Jaurlaritzak Transferentziako Batzorde Mistoaren biharko bilerara joateko baldintzak betetzen ote diren; Osakidetzako medikuek bigarren greba eguna izango dute, atzokoaren ondotik, estatutu propioa eskatzeko; eta Hego Euskal Herriko nekazari eta abeltzainek traktore-martxa egingo dute Biriatu aldera. 

Transferentzien Batzorde Mistoa bihar da biltzekoa. Aurretik, transferentzien eskualdaketa sinatzeko "beharrezko bermeak" betetzen ote diren aztertuko dute lehendakariak eta sailburuak. EITBk jakin duenez, "akordio batera iristeko etengabeko harremanak" izaten ari dira, eta "aurrerapausoak" eman dira.

Baikor agertu da buruzagi sozialista, eta uste du etzi bost eskumenak eskualdatzea izenpetuko dela. Ukatu egin du Espainiako Gobernua emandako hitza urratzen ari dela. 

Nerea Kortajarena EH Bilduren legebiltzarkide eta Programa idazkariak Euskadi Irratian adierazi duenez, "puntu honetara iritsita, argi geratzen da herritarren ongizatea eta eskubideak bermatzeko behar dugun instrumentu potenteena estatus politiko berri bat litzatekeela".

Horregatik, Maria Ubarretxena bozeramaile eta Gobernantza, Administrazio Digital eta Autogobernuko sailburuak seriotasuna eskatu dio Espainiako Gobernuari, eta bi gobernuen artean uztailean sinatutako akordio instituzionalak errespetatzeko. Gainera, adierazi du Eusko Jaurlaritza prest dagoela "azken unera arte" lan egiteko eta akordio bat lortzeko "beharrezkoak diren" orduetan.

"Baikorrak izaten saiatuko gara, baina besoak gurutzatuta ez gara geratuko", adierazi du Estebanek. Gainera, azpimarratu du ostiralean eskualdaketak itxi ezean, EAJk Espainiako Gobernuarekiko duen jarrera "ez da berdina izango". "Espainiako Gobernua berehala ohartuko da", esan du jeltzaleen buruak.

Lander Martinez Kongresuko Sumarren diputatuak bi gobernuen artean egindako "lan guztia" baloratu du, eta EAJk hori aitortzea espero du. "Ez dut uste egoerak koalizio-gobernu aurrerakoi bat arriskuan jartzeko adinako larritasunik duenik, ondoren zer etorriko den jakinda", adierazi du.

Iñaki Guridi kazetariarekin Euskadi Irratiko "Faktoria" saioan egindako elkarrizketa batean, Eneko Andueza PSE-EEren idazkari nagusia "oso lasai" agertu da Eusko Jaurlaritzaren eta Espainiako Gobernuaren arteko bost eskumenen transferentziaren polemikaren harira, eta ziurtatu du ez duela zalantzarik, "gauzak ondo aterako dira". "Gauzak nahiko aurreratuta daude", adierazi du, eta adostutako bost eskumenak hurrengo egunetan transferituko direla iragarri du.

Ibone Bengoetxea lehendakariordeak EITBri egindako adierazpenetan azaldu duenez, "borondate politikoaren kontua" da akordioa ixtea. Halakorik ez balego, "beste irakurketa bat egin beharko genuke, eta egoera ezberdinean geundeke, politikoki eta instituzionalki".

Autogobernu sailburua "Egun On" saioan izan da eta transferentzien inguruan Espainiako Gobernuak izandako jarrera kritikatu du, bileretan "honezkero asko" daukagula entzun behar izan baitute eta horrek haserrea eragiten diela azpimarratu du. Euskarari dagokionez, "euskara zalantzan jartzeak" larritzen dituela nabarmendu du.

Nerea Kortajarena EH Bilduren Programa idazkari eta Eusko Legebiltzarreko bozeramaileak 2026an EAEko eta Nafarroako "estatus politikoak" eguneratzeko erronkari aurre egiteko eskatu du, "subiranotasuna" irabazteko eta "ongizatea bermatzeko". Koalizioak ez du Pradales lehendakariaren mezua baloratu nahi izan, "herri honek lehendakari bat baino gehiago dituelako".

Jaurlaritzaren bozeramailearen ustez, Estatuari zenbait eskumen askatzeak kezkak eragin dizkio, eta orain arte mahai gainean ez zeuden oztopoak agertu dira. Pedro Sanchezi hitza betetzeko eskatu dio eta 16an eskumenen transferentzia egikaritzen ez bada, abisu eman du, Jaurlaritzak ez duela ezer sinatuko.

Batzarra ostiralean utzi zuten bertan behera, uztailean hitzartutako "gutxieneko baldintza tekniko, ekonomiko eta juridikoak" betetzen ez zirela ikusita. Urtarrilaren 16rako egin dute berriro hitzordua bi aldeek.

Estebanek esan zuen sinatutakoa ez betetzea "larria eta inbestidura akordioa urratzea" izango litzatekeela.

Ubarretxenak ohartarazi du Espainiako Gobernuak “atzera egin” duela, eta Euskadik ez duela “erdipurdiko edo hutsaldutako” transferentziarik onartuko.

Honako hauek dira gaiak: itsas salbamendua, Barakaldoko makineria egiaztatzeko zentroa, eskola-asegurua, Gizarte Segurantzaren kotizazio gabeko prestazioak eta langabezia-prestazioak. Beste transferentziak, Euskadiko Gobernuak urrian Estatukoari helarazi zizkion hamar transferentziak osatu arte, negoziatzen jarraituko da urtea amaitu arte, epe hori jarri baitzen Estatutua gauzatzeko.

"Dezibelioak igoko" ez dituztela eta "haserrearen espirala" elikatuko ez dutela adierazi ostean, lehendakariak zehaztu du urtarrilean Sanchezen Gobernuaren "benetako konpromiso politikoa" neurtuko dutela eta "aldebiko ebaluazioaren" unea iritsiko dela. "Gernikako Estatutua bere osotasunean betetzea ez da kapritxo bat. Betebehar bat da", gaineratu du Imanol Pradalesek.

Maribel Vaquero EAJk Diputatuen Kongresuan duen bozeramaileak Estatutua betetzeari buruz hitz egin du Espainiako Konstituzioaren urteurrenean.