Aurrekontuen osoko zuzenketak atzera bota ditu Eusko Legebiltzarrak, oposizioaren eta EAJren eta PSEren arteko eztabaiden artean

EAEko 2026ko aurrekontuen tramitazioak aurrera jarraituko du, astearte honetan EH Bilduk, PPk, Sumarrek eta Voxek aurkeztutako lau osoko zuzenketak atzera bota ostean. Hala, abenduaren 23an onartuko dituzte, bigarren urtez jarraian, Eusko Jaurlaritzako kide diren EAJ eta PSEren gehiengoa baliatuta.

Kontu publikoek 16.378 milioi izango dituzte, 2025ekoak baino % 4,1 gehiago, eta kopuru horri beste 935 milioi gehituko zaizkio, aparteko inbertsioetarako.

Proiektu horren hurrengo urratsa datorren ostiralean batzordean zuzenketa partzialak eztabaidatzea izango da. Taldeek 1.241 alegazio aurkeztu dituzte: EH Bilduk, 13; PPk, 1.145;  Sumarrek, 75 eta EAJk eta PSEk, 8. Voxek ez du bat ere erregistratu.

EAJk eta PSEk oposizioaren zuzenketaren bat onartzen duten ikusi beharko da, baina, aurreikuspenen arabera, ez da halakorik gertatuko, astearte honetako osoko bilkuran agerian utzi diren gaitzespen gurutzatuak direla-eta. Nolanahi ere, Noël D'Anjou Ogasun eta Finantza sailburuak atea zabalik utzi du "proiektua aberasten eta onartzeko modukoak direnak" sartzeko.

Hala ere, sailburuak negoziazioen hasieratik aurrekontuak ez babestea erabakita izatea aurpegiratu dio oposizioari, “aldez aurretik diseinatutako estrategia politikoengatik”.

Eztabaidan, talde guztiek beren jarrerei eutsi diete, eta ez da berritasunik izan bakoitzak kontu publikoak baztertzeko edo babesteko erabilitako argudioetan. EH Bilduk, PPk eta Sumarrek akordiorako borondaterik ez izatea leporatu diote Eusko Jaurlaritzari.

EH Bildu: Etxebizitzaren "arazoa"

Pello Otxandiano EH Bilduren Legebiltzarreko bozeramaileak azaldu du premiazkoa dela diru-sarrerak handitzea aberastasuna birbanatuz, "kontrakoa egiten ari den une honetan", baita gastu publikoaren eraginkortasuna handitzea ere.

Etxebizitzaren "arazoan" jarri du arreta, haustura soziala eragiten ari baita, eta kritikatu du EAJk eta PSEk atzera bota dituztela ostegunean onartuko den Premiazko Neurrien Legeari aurkeztutako zuzenketa guztiak. "Ez dute negoziatzeko borondaterik", esan du, eta ohartarazi du merkatuak esku hartzen ez badu "honek ez duela etenik izango".

Susana Corcuera sozialistaren arabera, "ez daki" EH Bilduren aurrekontuen alternatiba zein den. Koalizio horri "negoziazioa ukatzea" leporatu dio, eta Joseba Diez Antxustegi jeltzaleak "Gobernu honengandik Bilduren politikak egitea ez itxaroteko" esan dio Otxandianori: "Eredu ezberdinak ditugu".

PP: "Pertsonak pobretzen ari dira"

Bere zuzenketaren defentsan, Javier de Andres EAEko PPko presidenteak salatu du aurrekontuak euskal herritarren ekonomia eta soldatak baino askoz gehiago haztea, presio fiskala eta zorpetzea igotzen diren bitartean, gizartea "pobretzen" ari den eredua. Kargu publikodunen eta aholkularien kopuru handia ere kritikatu du, baita gehiegizko gastu publikoa ere, dauden "73 sozietate publikoak" bezala.

Aitzitik, jarraitu du, zerbitzu publikoak ez dira hobetzen eta ez da familiarentzako politiken, osasunaren eta segurtasunaren aldeko apusturik egiten, Ertzaintzan 8.000 plaza guztiak betetzeko akordioa ez betetzearekin batera. Gainera, egiaztatu duenez, "hemen enpresek ez dute inbertitzen, alde egiten dute".

Corcuera sozialistak "ultraliberaltzat" jo ditu PPren tesiak, PSEren tesien kontrakoak eta antagonikoak direlako. Diez Antxustegik, berriz, kritikatu egin du De Andresek Madrilgo politika, Sanchezen Gobernua eta EAJ "piztia beltz hori bezala" aipatzen dituela.

Sumar: "Ez diete eraikuntza enpresei eta bankuei aurre egin nahi"

Jon Hernandez Sumarreko legebiltzarkide bakarrak esan du aurrekontu kontserbadoreak direla, eta ez dietela erantzuten herritarren benetako premiei, ez eta klima-aldaketari, industria-eraldaketari edo pobrezia lehengoratzeari ere, eta baliabide faltaren errua azken zerga-erreformari egotzi dio berriro. Izan ere, bere ustez, zerga-bilketaren pisua langileengan kargatzen jarraitzen du, gehien dutenengan izan beharrean.

Halaber, deitoratu egin du kontuek etxebizitzaren alde ez egitea eta espekulazioa eteteko neurriak ez hartzea, “EAJk eta PSEk ez dietelako higiezinen, bankuen eta eraikuntza enpresen interesei aurre egin nahi”.

EAJk eta PSEk deitoratu dute Sumarrek aurrekontuetan eragiteko aukera galdu izana; izan ere, Joseba Diez Antxustegiren arabera, "erosoagoa da lubakietan egotea erdibideko jarreretara mugitzea baino".

Vox: "Kontuak euskal separatismoaren proiektu apurtzailean oinarritzen dira"

Amaia Martinez Voxeko legebiltzarkideak ere osoko zuzenketa defendatu du, eta etxebizitzarako, osasunerako eta segurtasunerako aurrekontu eskasei buruz hitz egin du. Era berean, kontuak "euskal separatismoaren proiektu apurtzailean" oinarritzen direla esan du, sozialisten laguntzarekin.

Ohi bezala, EAJk eta PSEk ez dute euren txanda erabili eskuin muturreko alderdiaren ordezkariari erantzuteko.