Memoria Historikoa

Biolentzia eta demokrazia bateragarri zirela pentsatu zutenei ibilbide etikoa burutzeko eskatu die Eneko Anduezak. PSE-EEko kideak, Eusko Jaurlaritzako ordezkariak eta EH Bilduko zenbait kargudun izan dira omenaldian, Isaias Carrascoren ingurukoekin batera.

Maider Etxebarria Gasteizko alkateak "Polizia Armatu frankistaren neurriz kanpoko jarduna" gaitzetsi du. Franco hil arren, frankismoa bizirik zegoela adierazi du Etxeberriak. "Zoritxarrez, Gasteizen bere aurpegirik gaiztoena erakutsi zuen", gaineratu du.

Lehendakariak “egia, justizia, aitortza eta biktimen erreparazioa” eskatu ditu 1976ko martxoaren 3ko sarraskitik 50 urte bete direnean. “Memoria oso eta inklusiboa behar dugu, horrela baino ezingo baita oraindik zabalik den zauria itxi. Biktimekiko Eusko Jaurlaritzaren eta neure konpromisoa erabatekoa da”, azpimarratu du. 

2023tik, 217 aitortza eskaera jaso ditu Memoriaren eta Bizikidetzaren Zuzendaritza Nagusiak, eta 106 biktima aitortu ditu; horietatik 7 hildako biktimenak dira.

Otsailaren 23ko paperen desklasifikazioak oihartzun handia sortu du, aurreikuspenak bete ez diren arren. Josu Chueca historialariak aztertu du zer neurritan aldatzen den estatu-kolpeari buruzko kontakizuna.

EAJren eta PSE-EEren aldeko botoekin onartu dute eskakizuna. Sumarrek eta EH Bilduk aurkeztutako proposamenari egindako zuzenketa onartu dute.  Horrez gainera, Sekretu Ofizialen Legearen erreforma desblokeatzeko ere eskatu dute, eta gertakari haren inguruko informazioa eskuragarri jartzeko eskatu dute.

Nafarroako Gobernuko lehen presidenteordeak prentsaurrekoan adierazi duenez, "demokraziarako beti da positiboa" informazioa desklasifikatzea, "iraganeko gertaerak hobeto ulertzeko aukera" ematen baitu, "demokrazia helduei dagokien gisan". Nafarroako Gobernuak sekretu ofizialei buruzko araudi berri bat egiteko eskatu du, indarrean dagoena 1968koa baita, "diktadura frankista garaikoa".

Kongresuko kontrol saioan, Mertxe Aizpurua EH Bilduren Kongresuko bozeramaileak ontzat jo du erabakia, baina, haratago joateko eta GALen eta Mikel Zabalzaren hilketaren inguruko sekretuak ere altxatzeko eskatu dio presidenteari, "euskal jendartearentzat garrantzi handiko" kasuak direlako. 

Horretaz gain, Laura Garrido PPk Legebiltzarrean duen bozeramaileak EAJren estrategia kritikatu du, ETAko presoei espetxe onurak eman baitie. "Argi dago EH Bildu zuritzen ari direla", gaineratu du. 

Elkarteak “adierazpen ofizial bat” eskatu du, “bertsio ofizial frankista gezurtatzeko eta Espainiako Erresuma poliziaren jarduera kriminalaren erantzule dela aitortzeko”.

Elma Saiz Espainiako Gobernuaren bozeramaileak azaldu duenez, asteazken eguerditik aurrera, interesa duen edonork kontsultatu ahal izango du 81eko estatu-kolpearen saiakerari buruz orain arte aurkitutako "dokumentazio guztia", hamarkada luzez sekretupean izan direnak. Era berean, espero du kongresuan aurrera ateratzea Informazio Klasifikatuaren Legearen proiektua, "horrelako erabakiak arau bihur daitezen, eta salbuespena izateari utz diezaioten".

Asteazkenean egingo dituzte publiko agiriak, eguerditik aurrera.

Kongresuko ezkerreko oposizioaren blokearen ustez, ez da nahikoa otsailaren 23ko estatu kolpe saiakerari buruzko dokumentuak desklasifikatzea; PPk eta Voxek, berriz, ke-lainoa baino ez dela uste dute.

45 urte bete dira Antonio Tejerok estatu kolpe saiakera egin zuenetik, eta Sanchez presidenteak herritarrekin duen zor historikoari erantzuna emateko erabakia dela iragarri du, sare sozialetan.

Gertatu eta mende erdi geroago, polizia armatuaren audio argitaratugabeak eta lekukoen testigantzak jasotzen ditu dokumentala, bala horien oihartzuna inoiz gal ez dadin. David Saenzek zuzendutako dokumentalak 30 elkarrizketa biltzen ditu; horien artean, Rodolfo Martín Villari egindakoa.

Martxoaren 3ko biktimen memorialaren egoitza izango dena narriatzen ari da, eta "kaltea areagotzeko arriskua dago, berehala esku hartzen ez bada".

Tituluak baliogabetzeko mozioa Arabako Aldizkari Ofizialean argitaratu eta hurrengo egunean sartuko da indarrean. 

Martxoak 3 Elkarteak eta ESK, Steilas, LAB eta ELA sindikatuek Gasteizko bost langileen hilketaren 50. urtemuga oroitzeko egingo dituzten ekitaldiak aurkeztu dituzte astelehen honetan.

Martxoaren 3an Gasteizen izandako sarraskiaren 50. urteurrena ospatzeko aste gutxi falta direnean, Martxoak 3 elkarteak "Amets berriak" abestia aurkeztu du. Letra Karmele Jaiok idatzi du eta Idoia Asurmendik interpretatu.