Matxismoa

Errenteriako eta Oiartzungo herritarrek bat egin dute Mugimendu Feministak egindako deiarekin, eta irmo salatu dute Xenpelar Bertso Eskolako irakasle batek, "ardi larruz jantzitako erasotzaile" gisa definitu dutenak, ustez hainbat urtez egindako erasoak.

43 urteko gizona bere kabuz joan zen astelehenean Valtierrako Guardia Zibilaren kuartelera, eta bikotekideari eraso egin ziola aitortu zuen. Arguedasko Udalak hiru dolu-egun ezarri ditu hilketa matxistagatik, eta herrian gaitzespen elkarretaratzea egin dute biktimaren oroimenez.

Elkarretaratze jendetsua egin dute Udaletxeko plazan. Gainera, Udalak hiru dolu-egun ezarri ditu herrian.

Zabaldutako oharrean, Udalak "irmo" gaitzetsi du gertatutakoa, eta biktimaren gertukoei "elkartasuna eta babesa" helarazi dizkie, "sufrimendu handiko" une honetan. . 

Atzo iluntzean izan ziren gertakariak. Guardia Zibilak gizona atxilotu du, genero indarkeriarekin lotutako homizidio delitua leporatuta. 

Ebazpenean, ez dira frogatutzat eman defentsak aringarri gisa aurkeztutako argudioak. Hau da, hilketaren unean akusatua alkoholaren eraginpean zegoela edota buru nahasmendua izan zuela ezin dira frogatutzat eman, epaimahaiaren arabera. 

Arabako Lurralde Auzitegian egin duten epaiketa epai zain gelditu da asteazken honetan, aldeek euren ondorioak aurkeztu ondoren. Fiskaltzak eta akusazioek 45 urteko zigorrak eskatzen dituzte, hilketagatik, bi abortu deliturengatik eta adin txikiko bat abandonatzeagatik, akusatuak “nahita” hil zuela emakumea eta egoeraz “jakitun” zegoela uste dutelako. Defentsak absoluzioa eskatu du, hilketaren unean, “errealitatetik erabat deskonektatuta” zegoela argudiatuta.

Ondorioen idatzian, akusazioek 45 urteko kartzela eskariari eutsi diote Mazonen ustezko hiltzailearentzat, eta defentsak ere hasierako eskaria mantendu eta absoluzioa galdegin du.  

Ustezko bortxaketa joan den otsailean gertatu zen Arrasateko ikasle-egoitza batean, eta 22 urteko emakumeak ostiralean jarri zuen salaketa. Mondragon Unibertsitateak oharra zabaldu du gaur goizean, ikasle eta langileen artean bortxaketaren berri emateko, eta elkarretaratzeak egin ditu unibertsitateko campus guztietan.

Maialenen hilketaren epaiketaren bigarren egunean, hainbat lekukok deklaratu dute. Maialen maiatzaren 27an hil zuen omen bikotekideak, Gasteizko hotel batean, 13 labankada emanda. Akusazioek diote hiltzeko asmoz jardun zuela, eta 45 urteko espetxe-zigorra eskatu dute. Defentsak, berriz, "errealitatetik deskonektaturik" zegoela alegatzen du.

Delitu motaren arabera sailkatuta, ugaritu egin da familia barruko indarkeria —ez ditu bikotekideak edo bikotekide ohiak kontuan hartzen—. Guztira, 298 biktima izan dira martxora arte, hau da, aurreko urtean baino % 11,6 gehiago, Emakumearen Euskal Erakundeak (Emakunde) bildutako datuen arabera.

'Elkarrekin. Beldurrik ez' lelopean, manifestazioan zehar "Erasorik ez, erantzunik gabe" oihukatu dute. 180 urteko kartzela-zigorra ezarri diote irakasleari, eta gehienez 15 urte beteko ditu.

Ezarrita zuen urruntze agindua urratzea eta legez kanpoko atxikitze delitua egotzi dizkio epaileak. Emakumea Sanduzelai auzoko eraikin bateko hirugarren solairutik erorita hil zen. 

Dozenaka pertsona bildu dira eguerdian Santurtziko udaletxearen aurrean, "Santurtzin, eraso matxistei ez" leloa zuen pankarta baten atzean. 

Atxilotuak 33 ditu eta, egozten zaionaren arabera, emakumea indarrez eraman zuen parking bateko sarrerara. Han, immobilizatzea lortu eta erasoa egin zion.

45 urteko gizona 15:00ak aldera eraman dute epaitegira, eta epaileak behin-behinean aske utzi du baina egunero auzitegira joateko aginduarekin. Pasaportea ere kendu diote. 

2026an bi dira jada Euskal Herrian hildako emakumeak, eta horrek agerian uzten du, euren ustez, indarkeria matxistak jarraitzen duela gizarteko gaitz nagusietakoa izaten. Basauriko Asanblada Feminista eta Emakumeok Bat Koordinadora (Basauriko Emakume Elkarte eta Elkarte Feministen Federazioa) talde feministek deitu dute elkarretaratzea.

Udal arduradunek esan dutenez, Emakundek egindako txosten batek ezartzen du Berdintasun Planak gai horri heldu behar diola, "parte-hartzean dauden desorekak direla eta".

Berdintasuna ez da oraindik errealitate bat. Emakumeek soldata baxuagoak dituzte, zaintza lanen zama handiagoa hartzen dute, eta indarkeria matxistaren mehatxupean bizi dira, baita eremu digitalean ere. 

Bidaure eta Urruma elkarteek "irmotasun falta" leporatu diote kirol klubari, ustez klubeko beste jokalari batzuek egindako erasoaren aurrean. Bost gazte ikertzen ari dira, eta Ertzaintzak Adingabeen Fiskaltzaren esku utzi du kasua.