Memoria Historikoa

1968ko Sekretu Ofizialen Legea diktadura frankistaren garaian sortu zen, eta diktadorea hil zenetik 50 urte igaro diren arren, bere horretan jarraitzen du. Espainiako Estatuan indarrean dagoen sekretu ofizialen erregimenak Ministroen Kontseiluari eta Estatu Nagusiko Buruen Kontseiluari ahalmena ematen die Estatuaren Segurtasuna eta Defentsa arriskuan jar dezakeen informazioa bi kategoriatan sailkatzeko: sekretua eta erreserbatua.

Elgoibarko Udalak Bozeramaileen Batzordea deitu du gaur arratsalderako, gertatutakoa aztertu eta aurrera begirako urratsak erabakitzeko. Agiri batean zehaztu duenez, egun, "elgoibartarrentzat, Morkaikuko gurutzea ez da erregimen frankistaren oroitzapen edo gorespen leku bat",  "mendizaletasunarekin identifikatzen" duten herriko "beste ikur bat" baizik. 

Iñigo Urkulluk lehendakari zeneko Garapen Ekonomikoko sailburu ohiak kargu sinbolikoa beteko du EAJn, Aitor Estebanek bultzatutako birkonfigurazioaren barruan.

Epaimahaiaren arabera, monumentu multzoari eta inguruari buruzko "beste ikuspegi bat" ematen du proiektuak, topaketari eta elkarrizketari bide ematen diolako. Naturak garrantzi handia hartu du espazio berrian. 

Udalak eta Martxoak 3 elkarteak jarduera programa bat antolatu dute, elkarlanean; tartean, zinema ziklo bat eta literatur lehiaketa. Otsailaren 28an Europa Jauregian egingo da oroimen ekitaldi handia, nahi duen orori irekia. 

Memoriaren Egunaren harira Gogora Institutuak antolatutako ekitaldian, "akatsak ez errepikatzeko" iraganetik ikasi behar dela azpimarratu du lehendakariak. Halaber, ohartarazi du demokrazia eta giza eskubideak ez daudela ziurtatuta. 

Gaurkoan Orain-en albiste izango direnen laburpena, bi hitzetan.

Igande honetako lanetan, beste bi gudulariren gorpuzkiak atera dituzte lurpetik Saibigainen, Abadiñon. 2023tik, 5 pertsonaren gorpuzkiak aurkitu dituzte bertan.

Elkarte memorialistak kalera atera dira berriro larunbat honetan, Erorien Monumentua eraistea eskatzeko, eta PSNk, EH Bilduk eta Geroa Baik adostutako proiektua atzera botatzea eskatzeko.

Bilboko egoitzan egin duten ekitaldian, plaka bat jarri dute nazien esku egondako, gutxienez, 13 kide jeltzaleen omenez. 

Alemaniako presidente bat Gernikara joango den lehen aldia izango da, eta balio sinboliko eta politiko handia hartuko du bisitak. Ultraeskuinaren gorakada kezkagarriaren erdian dator pausoa. 

Batzar Nagusiek gaur goizean onartu dute 1936an Francisco Franco diktadoreari eta Emilio Mola militar kolpistari Arabako Foru Aldundiak emandako ohorezko izendapenak kentzea, Euskadiko Oroimen Historiko eta Demokratikoaren Legea betez.

Prozedura abiatu duela jakinarazi dio Kultura Ministerioak Francisco Franco Fundazioari. 37 orrialdeko ebazpen batean azaldu ditu desegitearen arrazoiak: frankismoaren apologia egitea eta biktimak umiliatzea, besteak beste. Fundazioak 10 egun baliodun ditu Ministerioaren aurrean alegazioak aurkezteko.

Gazte nafarra atxilotu eta haren gorpua agertu zeneko 40. urteurrena dela eta, autobus batek ibilbidea egingo du Hego Euskal Herriko hainbat herritatik. Azaroaren 30ean urteroko ekitaldia egingo dute Orbaizetan, Zabalzaren jaioterrian.

Aroa Moreno eta Roger Mateos idazleen solasaldia izango ostegunean Madrilgo Kongresuan, Diktaduraren Biktimen Egunaren bezperan. Francoren heriotzaren 50 urteei eta Erregimenak emandako azken heriotza-zigorren esanahi historikoari buruz hausnartzeko helburua izango du solasaldiak.

Frankismoko azken fusilatuak gogoratuko dituzte mahai-inguru batekin. Bertan, bi idazlek gertakari horiei buruz hitz egingo dute, Diktaduraren Biktimen Eguna dela eta.

Urriaren 12an Ertzaintzak Arabako hiriburuan egindako lana defendatu du lehendakariak. Bertan, talde erradikalek kalte material ugari eragin zituzten, Falangeak kontzentrazio bat egin ondoren. Sumarrek deitoratu egin du ekarretaratzea eragotzi ez izana, eta EH Bilduk eta PPk zalantzan jarri dute segurtasun eredua.

Gaurkoan Orain-en albiste izango direnen laburpena, bi hitzetan.

1980ko urriaren 23an, 50 adingabe eta 3 heldu hil ziren Marcelino Ugalde ikastetxe publikoan, gas-leherketa batean. Eskola jada ez da existitzen, baina tragedia haren minak oroimenean irauten du, 45 urte geroago.

Maximo Casadoren bi lagunek hilketaren eguna nola gogoratzen duten kontatu diote ETBri. Pepe Moulia espetxeetako funtzionario ohiak eta Benito Aguirre Zaballako zuzendari ohi eta gaur egun Euskadiko espetxe ikuskaritzaren arduradunak adierazi dute egunerokoa ez zela erraza ETAren helburu zirela jakinda.