Memoria Historikoa

Radio Euskadin egindako elkarrizketa batean, Maria Jesus San Josek nabarmendu du gizarte demokratiko batek gertatutakoa gogoratu behar duela, errepika ez dadin. Ildo horretatik, Justizia eta Giza Eskubideen sailburuak esan du eskubideak zaindu egin behar direla gal ez daitezen.

ETAk duela 25 urte hil zuen Ernst Lluchen alabaren hitzetan, "asko dago egiteko" erabateko lasaitasuna lortzeko bidean, baina baikorra da eta ziur dago "dena iritsiko zela".

Espainiako Gobernuko presidenteak Francoren heriotzaren 50. urteurrena gogoratu du sare sozialetan.

Espainiako Mugimendu Katolikoko kideek meza egin dute Mingorrubioko hilerrian, eta lore-eskaintza egin dute Francoren mausoleoan.

Gogora Memoriaren, Bizikidetzaren eta Giza Eskubideen Institutuaren zuzendari den Alberto Alonsok adierazi duenez, 1976ko Martxoaren 3ko Memorialaren atzerapena "kezkatzeko moduko puntuan" badago ere, "urtea amaitu baino lehen hitz egiten hastea" espero du. Gabonetako jaiotzen arazoa "konpontzeko bidean" denez, 2026an etorkizuneko proiektuetan lanean hastea espero du Alonsok.

Jon Hernandez Sumarren legebiltzarkideak, ostegun honetan, Francisco Francoren heriotzaren 50. urteurrena dela eta, "lau hamarkadaz diktaduraren aurka borrokatu ziren milaka andre-gizonek" egin zuten papera goraipatu du. Pertsona horiek zeren alde jardun ziren gogoratzearen garrantzia azpimarratu du, "gaur egun ditugun askatasunak eta demokrazia mugatua diktaduraren aurka borrokatu ziren horiei guztiei esker ditugu eta".

Bilbon egindako prentsaurreko batean, Aitor Esteban EAJko EBBren presidenteak Francisco Franco diktadorearen heriotzaren 50. urteurrena izan du hizpide. 50 urte geroago frankismo garaiko Sekretu Ofizialen Legea indarrean dagoela salatu du: "Lege horrek orduan gertatukoa argitu baino, ilundu egiten du”.

Legebiltzarkideek zutik eta minutu bateko isilunearekin eginda omendu dute GALek 1984ko azaroaren 20an hildako Santi Brouard Herri Batasunaren buruzagia.

Gaurkoan Orain-en albiste izango direnen laburpena, bi hitzetan.

1945eko azaroaren 20an hasita, Alemaniako nazien 22 goi-kargudun epaitu zituzten Nurenberg hirian. Hamabiri heriotza-zigorra ezarri zieten. Holokaustoaren antzerako izugarrikerien aurrean disuasiorako tresna izatea zuen helburu prozesu hark, baina, 80 urte geroago, adituek argi dute helburua ez duela bete.

Franco duela 50 urte hil zen, baina horrek zuen frankismoaren amaiera ekarri, ezta ikur guztiak desagerrarazi. Francoren erregimena elikatu zuen oinarri ideologikoak bizirik dirau, adituen arabera.

1968ko Sekretu Ofizialen Legea diktadura frankistaren garaian sortu zen, eta diktadorea hil zenetik 50 urte igaro diren arren, bere horretan jarraitzen du. Espainiako Estatuan indarrean dagoen sekretu ofizialen erregimenak Ministroen Kontseiluari eta Estatu Nagusiko Buruen Kontseiluari ahalmena ematen die Estatuaren Segurtasuna eta Defentsa arriskuan jar dezakeen informazioa bi kategoriatan sailkatzeko: sekretua eta erreserbatua.

Elgoibarko Udalak Bozeramaileen Batzordea deitu du gaur arratsalderako, gertatutakoa aztertu eta aurrera begirako urratsak erabakitzeko. Agiri batean zehaztu duenez, egun, "elgoibartarrentzat, Morkaikuko gurutzea ez da erregimen frankistaren oroitzapen edo gorespen leku bat",  "mendizaletasunarekin identifikatzen" duten herriko "beste ikur bat" baizik. 

Iñigo Urkulluk lehendakari zeneko Garapen Ekonomikoko sailburu ohiak kargu sinbolikoa beteko du EAJn, Aitor Estebanek bultzatutako birkonfigurazioaren barruan.

Epaimahaiaren arabera, monumentu multzoari eta inguruari buruzko "beste ikuspegi bat" ematen du proiektuak, topaketari eta elkarrizketari bide ematen diolako. Naturak garrantzi handia hartu du espazio berrian. 

Udalak eta Martxoak 3 elkarteak jarduera programa bat antolatu dute, elkarlanean; tartean, zinema ziklo bat eta literatur lehiaketa. Otsailaren 28an Europa Jauregian egingo da oroimen ekitaldi handia, nahi duen orori irekia. 

Memoriaren Egunaren harira Gogora Institutuak antolatutako ekitaldian, "akatsak ez errepikatzeko" iraganetik ikasi behar dela azpimarratu du lehendakariak. Halaber, ohartarazi du demokrazia eta giza eskubideak ez daudela ziurtatuta. 

Gaurkoan Orain-en albiste izango direnen laburpena, bi hitzetan.

Igande honetako lanetan, beste bi gudulariren gorpuzkiak atera dituzte lurpetik Saibigainen, Abadiñon. 2023tik, 5 pertsonaren gorpuzkiak aurkitu dituzte bertan.

Elkarte memorialistak kalera atera dira berriro larunbat honetan, Erorien Monumentua eraistea eskatzeko, eta PSNk, EH Bilduk eta Geroa Baik adostutako proiektua atzera botatzea eskatzeko.