Euskal Herriko emakume zientzialari batzuei aurpegia jarri diegu

Ez daude diren guztiak, baina direnak badaude. Zortzi arlo zientifikoko emakumezkoen izen propioak bildu ditugu. Ikertzaileak dira, eta oraindik ere gizonezkoak nagusi diren mundu batean, euren presentzia normalizatzeko lanean dihardute.

20230209094146_emakume-zientzialariak_ — ''Emakume zientzialarien presentzia normalizatu beharra dago, salbuespena izateri utzi''

Eider Garaikoetxea O. | EITB Media

2023/02/10 - 08:34

Azken eguneratzea

2023/02/10 - 08:34

Otsailaren 11n Emakume eta Neska Zientzialarien Nazioarteko Eguna da. Urtemugak arlo zientifiko-teknikoetan diharduten andrazkoen lana goratu nahi du, eta neskatoak mundu horretan lekua eduki badutela aldarrikatzeko. Izan ere, oraindik ere gizonezkoak dira gehiengo.

Aurpegia jarri diegu, hezur-haragizko egin. Batetik, bidea urratzeke dutenei erreferenteak emateko. Bestetik, emakumezkoek osatutako komunitate zientifiko oparo bezain loratsua ondratzeko. Askoz gehiago daude, baina honako hauek dira gure zortzi protagonistak:

Fisika

Aran Garcia Lekue

Zornotza, 1975

Fisikan lizentziaduna eta Zientzia eta Materialen Ingeniaritzan doktore (EHU). Liverpoolgo Unibertsitatean (Erresuma Batua) eta Berkeleykoan (AEB) egonaldi bana egin ostean, Euskal Herrira itzuli zen Donostia International Physics Centerren aritzeko, Ikerbasqueko ikerlari gisa. EAEn dagoen ATLAS super-ordenagailuarekin egiten du lan, nano eskalan simulazioak eginda, molekula eta material berriak sortzeko.

Ingeniaritza

Eider Aldalur Urresti

Deba, 1994

Industria Teknologiaren Ingeniaritzako Graduko ikasketak egin zituen EHUn. Fabrikazioaren teknologia eta materialen zientzia arloek erakarrita, horren inguruko masterra eta doktoretza programa burutu zituen. Egun, Tecnaliako ikerlaria da. Bere ikerketa esparrua fabrikazio gehigarriko eta 3Dko inprimagailuetako teknologian dago oinarrituta. Zehatz esanda, WAAM teknologia aztertzen du, hots, soldadurako prozesu tradizionalak eta hari metalikoak erabilita 3Dko pieza metalikoak sortzea.

Biologia

Ana Zubiaga Elordieta

Forua, 1959

Biologian doktorea (EHU), tesi ondorengo egonaldiak egin zituen AEBko Tufts eta Harvard unibertsitateetan. Gaur egun, EHUko Genetika Saileko katedraduna eta Biokimika eta Biologia Molekularreko Graduko irakaslea da. Euskarazko zientzia dibulgazioan erreferente, minbiziaren ikerketa molekularrean jardun du Zubiagak, minbizia sendatu ez baina kronifikatzeko modua emango duen gene terapiaren bila.

Kimika

Edurne Gonzalez Gandara

Zarautz, 1985

Kimikan lizentziaduna eta Kimika Aplikatuan eta Material Polimerikoetan doktorea (EHU). Surrey (Erresuma Batua) eta Cornell (AEB) unibertsitateetan egonaldiak egin ostean, POLYMAT euskal ikerketa zentroan hasi zen ikertzaile. Horretan dihardu gaur egun ere, EHUko Kimika irakasle ondoko izateaz gain, Polimeroen Zientzian espezializatuta dago, zehazki, polimeroen nanopartikulak uretan nola sintetizatu eta nanoehun polimerikoen fabrikazioa ikertzen ditu.

Matematika

Ainhize Barrainkua Agirre

Aretxabaleta, 1997

Fisikan eta Ingeniaritza Elektronikoan graduatua, espedienterik onenaren sariarekin (EHU). Masterra egin zuen Konputazio Ingeniaritza eta Sistema Adimenduetan, eta gaur egun, doktorego ikaslea da Euskadiko Matematika Aplikatuko Zentroan (BCAM). Algoritmoek dituzten jarrera diskriminatzaileak, dela genero, arraza edo adinagatik, aztertu eta saihesteko prozedurak ikertzen dihardu.

Medikuntza

Virginia Arechavala Gomeza

Bilbo, 1975

Farmazian lizentziaduna (EHU) eta Neurologian doktorea da Kings College London unibertsitatean. Gaur egun, Ikerbasqueko ikerlatzailea da eta Biocruces Bizkaia Institutuan Gaixotasun Neuromuskularren Ikerketa Taldea koordinatzen du. Azido nukleikoen terapiak ditu ikergai, hainbat gaixotasun artatzeko oso egokiak baitira.

Geologia

Arantza Aranburu Artano

Olaberria, 1966

Geologian doktore eta EHUko arlo bereko irakaslea da. 2007tik Aranzadiko kide, Euskal Herriko paisaiaren bilakaera aztertzen eta arroka sedimentarioen historia geologikoa ikertzen eman ditu azken urteak, duela milioika urteko paisaia (kuaternarioa) eta aurreko periodoetakoak (Kretazeoa) interpretatu nahian. Atapuercako proiektuko kide eta EHUko ikerlaria ere bada.

Astronomia

Teresa del Río Gaztelurrutia

Getxo, 1963

Fisikan lizentziaduna (EHU) eta Cambridge unibertsitatean (Erresuma Batua) doktore. Bilboko Ingeniaritza Eskolan Fisika Aplikatuko irakasle izan da azken 30 urteotan. Zientzia Planetarioen Taldeko zein Perseverance Mars2020 (Nasa) eta Mars Express (ESA) talde zientifikoen kide ere bada. Eguzki sistemako planeten atmosferak ikertzen ditu.

Oharra: Albiste honek infografia bat du, eta ez da zuzen ikusten aplikazioan. Kontsultatu ahal izateko, itsatsi esteka hau zure nabigatzailean.

Zure interesekoa izan daiteke

Arabako gazteen ikasbidaian gertatutakoa kontatu diote EITBri bi gurasok

Gazteetako batzuk "bizitzako gaurik okerrena" pasa zutela esan zieten gurasoei. Portura iritsi ondoren ontzian gelditu behar izan zuten Guardia Zibilaren aurrean deklaratu ahal izateko.

A-15 errepidea itxita egongo da bi noranzkoetan ostiraleko 22:00etatik igandeko 10:00etara

Andoainerako noranzkoan, Berastegiko lotunean moztuko da trafikoa, eta Iruñerakoan, berriz, Sorabillako (Andoain) lotunetik aurrera. Belabietako tunelean segurtasun ekipamenduak kontrolatzeko sistema berri bat jarri ahal izateko itxiko dute.

Osakidetzak prest dauka segurtasun biologiko handiko unitatea, hantabirus kasu posibleei aurre egiteko

Donostia Ospitaleko isolamendurako unitatea Espainiako Estatuan dauden 7 unitateetako bat da, eta bertako profesionalak etengabe entrenatzen dira arrisku handiko infekzioei aurre egin behar dietenerako.

10 salaketa eta 3 gazte ikerketapean Arabako 100 bat adingabek egindako ikasbidaiaren auzian

Bartzelonako Guardia Zibila ari da ikerketa zuzentzen, polizia judizial gisa, eta kasua Bartzelonako Guardiako Epaitegira bidali dute. Zenbait adingabe eta lekukori deklarazioa hartu diete jada, ikastetxe horietako ikasleak ez ziren bidaiariak ere joan zirelako itsas bidaian.

GRAFCAV2882. VITORIA, 05/05/2026.- Este martes se ha celebrado en la Audiencia Provincial de Álava la segunda sesión del juicio con jurado popular contra el presunto asesino de Maialen Mazón, la mujer de 32 años que estaba embarazada de gemelos en el momento de su asesinato en mayo de 2023. EFE/ L. Rico

Maialen Mazon hiltzeagatik akusatutako gizonak biktimaren odol orbanak zituen arropetan

Ostiral honetan egin da Arabako Probintzia Auzitegian ustezko hiltzailearen aurkako epaiketaren bosgarren saioa. Auzipetuaren arroparen hainbat lagin aztertzeaz arduratu ziren Ertzaintzako bi adituk deklaratu dute gaur. Zehazki, haren galtzetan zegoen orban bat, eta alkandoran eta zapatiletan zituen orban batzuk ikertu dituzte, eta ondorioztatu dute odol orbanak zirela eta odol hori Mazonen DNArekin bat zetorrela.

EHUk graduazio ekitaldi bateratua egingo du San Mamesen, ekainaren 12an

Ikasleek dagoeneko izena eman dezakete, doan. Halaber, ikasleen senide eta hurbilekoek arratsaldetik aurrera erosi ahalko dituzte sarrerak, 19 euroan, EHUren webgunean.

Lukas Agirre hiltzeaz akusatutakoen "errugabetasun presuntzioa suntsitzeko zantzu nahikoak" ikusten ditu fiskalak

2022ko Gabonetan gertatu zen krimenaz akusatuta, hiru pertsona eseriko dira aulkian: hilketaren ustezko egilea, beharrezko laguntzailea (hiltzaileari labana eman ziona) eta krimena estali zuen neska bat. Gaur osatuta geratuko da herri epaimahaia, eta astelehenean hasiko da epaiketa bera, aurretiazko gaiak aztertuta. Fiskaltzak eta akusazio partikularrak 22 eta 25 urte arteko kartzela zigorra eskatzen dute.

Eusko Jaurlaritzak Gaixotasun Infekzioso Emergenteen Aholku Batzordea aktibatu du hantabirusak eragindako alerta hurbiletik jarraitzeko

Gontzal Tamayo Osasun sailburuordea buru duen organoak bere lehen azalpenak eman ditu MV Hondius ontziaren egoera aztertu ondoren, eta lasaitasunerako mezua helarazi nahi izan du, Euskadin arriskua oso txikia dela goraipatuz; Osakidetzak, berriz, Donostia Unibertsitate Ospitaleko Goi Mailako Isolamendu eta Tratamenduko Unitatea operatibo eta prest du edozein gorabeherari aurre egiteko.

IGORRE (BIZKAIA), 07/05/2026.- Decenas de personas que no han podido cobrar sus participaciones premiadas de la Lotería de Navidad vendida por el club de rugby de Igorre, han acudido este jueves en la localidad vizcaína a la primera reunión que tratará de buscar una solución, y han acusado a la entidad deportiva de "favoritismo" en los pagos realizados, que "no han sido limpios", y advierten, después de haber presentado ya 99 denuncias: "habrá que pelear por lo que es nuestro". EFE/ Miguel Toña

Igorreko Udalak loteriaren saria kobratu ez dutenen arazoa "lehenbailehen" konpontzea espero du

Gabonetako Loterian saria egokitu eta kobratu ezinik geratu diren ehundik gora lagunen salaketak jaso ditu jada Ertzaintzak. Igorreko errugbi taldeak iruzurra egin duen argitzeko ikerketa martxan da.

Entrevista en Radio Euskadi al obispo de Vitoria Juan Carlos Elizalde

52 apaizek Juan Carlos Elizalde gotzainaren aurka egin dute, “agintekeriaz” jokatzea leporatuta

Apaizetako baten arabera, seminarioaren “erdia kikoen esku” utzi du gotzainak. Elizalderen esanetan, apaiz batzuek “denbora gehiegi dute inkordiatzeko”.