Mundua

Japoniak tsunami alerta bertan behera utzi du astelehen honetan herrialdearen iparraldea astindu zuen 7,5 graduko lurrikararen biharamunean, baina agintariek alerta berezia aktibatu dute datozen egunetan ezohiko lurrikara bat izateko arriskua baitago.

Ukrainako presidenteak "bakerako urrats txikiak" izan direla esan du, hala ere, eta laster AEBri Trumpen planaren bertsio berrikusia itzultzea espero duela. Bileraren ostean, Ukrainako presidentea Bruselara joan da, bilera izango baitu asteartean Von der Leyenekin, Costarekin eta Rutterekin.

Ostiralean jakinarazi zen Netflixek Warner Bros. Discovery erosi zuela 82.700 milioi dolarren truke, eta astelehen honetan Paramount Skydancek eskaintza gainditzen duen EEP oldarkorra aurkeztu du.

Agintariek 23.000 pertsona baino gehiago ebakuatu dituzte hiru metrorainoko olatu arriskuagatik. Tohoku Electric Power enpresa, lurrikararen inguruan dauden bi zentral nuklearren operadorea, lantegietako egoera aztertzen ari da.

Eskoziako egungo ministro nagusi eta Eskoziar Alderdi Nazionalistako buru denak, independentzia ardatz hasita ekin dio datorren urteko hauteskundeetarako kanpainari. Maiatzean izango dira bozak. 

Milaka pertsona kalera atera dira gaur Damaskon, Sirian, Al Assad familiaren 54 urteko diktadurari eta 13 urteko gerra zibilari amaiera eman zien askapen egunaren lehen urteurrena ospatzeko.

Hamabi hilabeteotan aurrerapausoak eman badira ere, siriar asko oraindik ere muturreko egoeran bizi dira. Ahmed al-Shara Siriako presidenteak hitzeman du herrialde osoa berreraikiko duela, eta herritarrei eskatu die ahaleginak egin ditzatela egonkortasuna sendotzen laguntzeko.

Ukrainako presidentea Londresen izango da astelehen honetan, Keir Starmer Erresuma Batuko lehen ministroarekin biltzeko, eta ondoren Bruselara joateko asmoa du, Europako aliatu nagusiekin batzartzeko. Ukrainarren eta errusiarren arteko desadostasun puntu nagusietako bat da Kievek Donbasen kontrolpean duen lurraldea Kremlini ematea. 

Kanbodiaren eta Thailandiaren arteko gatazkak urte luzeko historia du, baina hamarkada batzuk etenda egon ondotik, iazko maiatzean berriz ere eztanda egin zuen, eta egunotan izandako liskarrek urrian bi herrialdeek sinatutako bake akordioa kolokan jar lezake. 

Bestalde, Hamasek jakinarazi du Gazan bahituta zuen azken israeldarraren gorpua entregatuko duela gaur arratsaldean, su-eten akordioari men eginda.

Sutea Goa estatuko Arpora udalerriko eremu turistiko batean gertatu da. Poliziak ikerketa abiatu du gertatutakoa argitzeko. 

Mundu osoko 130 hiritan protestak deitu dituzte Venezuelako Gobernuaren aurka, eta asteazkenean Bakearen Nobel saria oposizioaren ordezkariari emango diotela ospatzeko.

Ekintza horrekin, Erresuma Batua “muturreko aberastasuna zergapetu eta konpontzeko” herritarren batzar bat ezartzeko eskatu nahi izan dio Take Back Power taldeak Erresuma Batuko Gobernuari. Sare sozialetan zabaldu dituzte horren irudiak, eta aretoa itxi dute, kalteak ikertu arte.

Segurtasun Nazionalari buruzko txosten batean, bere egin ditu Europako eskuin-muturreko mugimenduen diskurtsoak.

Legearen zirriborroan jasotakoaren arabera, nahitaezko errekrutamendua aktibatuko da, egoerak hala eskatzen badu eta nahikoa boluntario erakartzea lortzen ez bada.

Israelgo armadak palestinarrei tiro egiten jarraitzen du "lerro horia" deituriko mugatik, gehiegi hurbiltzen direla argudiatuz. Herritar gehienek ez dituzte muga horiek ezagutzen.

Ozeano Barea Asia eta Amerika arteko itsaso handi-handia da. Han zehar itsasbideak, urpeko kableak eta era guztietako merkataritza trafikoa daude, etengabe. Horregatik, bide horiek bereganatu nahi dituzten potentziek ezinbestekoa dute ozeano erraldoi horretan dauden irlak kontrolatzea, base logistikoak, eta, kasu askotan, militarrak direlako. Hain zuzen, Estatu Batuek eta Txinak Pazifikoko 14 herrialde horiek kontrolatzeko sokatiran ari dira. Papua Ginea Berria milioi bat biztanle duen uharte bakarra da; txikiena, Niuee izeneko uhartea, ez da 2.000 biztanlera ere iristen. 14 horietatik 11 Txinarekin daude lerratuta. Hiruk baino ez dute Taiwanen subiranotasuna aitortzen. Batzuek, Papua Ginea Berria kasu, Estatu Batuekiko segurtasun akordioei eusten diete, beste batzuek, ordea, Txinarekin defentsa akordioak sinatu dituzte. Horren adibide da Salomon Uhartea. Mikel Reparaz, EITBren nazioarteko burua, han izan da.

Estatu Batuetako Ordezkarien Ganberako demokratek Jeffrey Epstein pederastaren Birjina uharteetako irla pribatuko argazki eta bideo argitaragabeak kaleratu dituzte. Irudietan etxeko logelak eta komunak agertzen dira, baita dentista-aulki bat duen gela bat ere, hormetan maskarak eskegita dituela. "Pedofiliaren uhartea" 90eko hamarkadan erosi zuen Epsteinek, eta egoitza pribatu gisa erabiltzen zuen.

Nicolas Maduro Venezuelako presidenteak baieztatu egin du Donald Trump AEBko gobernuburuarekin hitz egin duela, herrialde horrek Kariben duen hedapen militarrak eragindako tentsioen eta nazio pretroliogilearen aire-konektibitatearen krisiaren erdian. Maduroren arabera, Etxe Zuria Miraflores jauregiarekin harremanetan jarri zen duela "hamar bat egun"; azaroaren 23an beharbada, baina ez du data zehatzik eman.

Bi urtez Israelen eraso etengabeak pairatu ostean, sarraskia atzean utzi eta ospakizunari ateak ireki dizkiote Gazan. 54 bikote ezkondu dira bonbardaketek txikitutako eraikinen artean. Ekitaldia Arabiar Emirerri Batuek antolatu dute, eta esperantzaren sinbolotzat hartu.