Trump: munduko ekonomia eta geopolitika hankaz gora jarri dituzten 30 egunak
Donald Trumpen bigarren agintaldiko lehen hilabetea erabaki politiko eta ekonomikoek markatu dute, eta nazioko zein nazioarteko egoera astindu ditu. Kanpo politikako neurri zorrotzetatik hasi eta barne erreforma eztabaidagarrietaraino, Trump Etxe Zurira itzultzeak tentsio diplomatikoak berpiztu ditu, merkatuetan ziurgabetasuna sortu du eta are gehiago polarizatu du AEBko gizartea.
Ekonomia
• Finantza-merkatuetan desegonkortasuna: lurrikara munduko burtsetan, batez ere muga-zergak iragarri dituenetan. Dibisen merkatuan, dolarrak indarra hartu du, eta igoera historikoek euroarekin ia berdintzera eraman dute.
• Europari muga-zergak: Europako BEZari erantzuteko muga-zergak iragarri dira, merkataritza-hesi bidegabea baita. Trumpek muga-zerga berriak ezarri zizkion EBri, eta horrek tentsio komertziala areagotu eta inflazioari buruzko kezkak sortu zituen.
Kanpo politika
• Parisko Akordiotik erretiratu da: Trumpek agindu exekutibo bat sinatu zuen itun klimatikoa bertan behera uzteko, AEBko ekonomiari kalte egiten ziola argudiatuz.
• Bake-negoziazioak Errusiarekin, Ukrainari galdetu gabe: Trumpek eta Putinek elkarrizketak hasi zituzten gerrari amaiera emateko Ukrainak parte hartu gabe, eta horrek Europan egonezina sortu zuen.
• Groenlandia erosi nahi omen du: Groenlandia erosteko interesa berpiztu zuen, eta horrek Danimarkarekin tentsio diplomatikoak sortu zituen.
• Gazako Zerrendako Riviera: Trumpek Gaza erostea proposatu du luxuzko resort bat eraikitzeko, eta horrek gaitzespen globala eragin du.
Migrazioa eta gizartea
• Guantanamo handituko du: Espetxea handituko zuela iragarri zuen, 30.000 ohe jarrita, segurtasun nazionaleko neurria dela justifikatuz.
• Migrazio politikak gogortu ditu: Trumpek "larrialdi nazionala" ezarri du Mexikoko mugan, eta mugan indar militarrak erabiltzea baimendu du muga hori "seguru egiteko" eta "inbasio moduei" aurre egiteko, AEBrako migrazioa eta droga trafikoa barne.
• Elon Muskek nazien agurra egin zuen: Donald Trump presidente izendatu eta gutxira, Elon Musk Capital One estadiora joan zen, AEBko presidentearen jarraitzaileekin hitz egiteko. Hitzaldian, nazien agurra ziruditen keinuak egin zituen. Erabiltzaile askok sare soziala utzi zuten horren ondorioz.
• Haserretu zen Washingtongo gotzainarekin: Trumpek gotzaina kritikatu zuen migratzaileen eta LGBTQ+ komunitatearen alde egindako sermoiagatik.
Barne politika
• Bidenen agindu exekutiboak baliogabetu zituen: Trumpek immigrazioari, ingurumenari eta osasun publikoari buruzko bere aurrekoaren 78 neurri baliogabetu zituen, "gaur Estatu Batuen urrezko aroa hasiko da" esanez.
• Mexikoko golkoari izen berria jarri dio: Agindu zuen dokumentu ofizialetan Mexikoko golkoari "Amerikako golko" izenez erreferentzia egiteko, eta horrek nazioartean kritikak eragin zituen.
• Plastikozko lastotxoak berriro merkatuan: Plastikozko lastotxoen gaineko murrizketak kendu zituen, kontsumitzailearen aukeratzeko askatasuna argudiatuz.
• Pertsona transak armadatik kanpo: Pertsona transak Indar Armatuetan aritzea debekatu zuen berriro, eta horrek LGBTQ+ eskubideen defendatzaileen kritikak sortu zituen.
Zure interesekoa izan daiteke
Bertan behera geratu da Flotillako euskal aktibistei Loiun egin nahi zioten ongietorria, bi kide erietxean baitaude
Flotillaren ontzietan bidaiatu duten sei euskal herritarrak gaur ziren Euskal Herrira iristekoak. Horietako bi, ordea, Turkian daude ospitaleratuta, atxiloaldian jasandako indarkeriak eragindako lesioengatik, eta ez dira itzuli.
Azken 24 orduetan 31 ontzik Ormuz zeharkatu dutela adierazi du Iranek, Guardia Iraultzailearen "koordinazioarekin"
Ameriketako Estatu Batuek ziurtatu dute 94 ontzi birbideratu dituztela Irango portuetara ezarritako blokeoa betetzeko.
Dagoeneko deportatuta dauden Flotillako aktibistek haien kontrako indarkeria areagotu egin dela salatu dute
Gazara bidean zihoazela Israelek nazioarteko uretan atxilotu dituen 430 ekintzailetatik gehienak (guztiak atzerritarrak, Israelgo emakume bat izan ezik) Ramongo aireportutik atera dira, Israelgo hegoaldeko muturrean, Turkiak jarritako hiru hegazkinetan. Ekintzaileek Israelek haien kontra erabilitako indarkeria maila salatu dute.
Suak erabat suntsitu du Japoniako Reikado tenplu budista historikoa
Kukai monje budistari eskainitako tenplua 806. urtean eraiki zen Misen mendian, Miyajima uhartean, eta ordutik piztuta egon da bertan "betiereko sugarra" deitua, 1.200 urtez etengabe piztuta egon den sugar sakratua. Su horrekin piztu zen Hiroshimako Bakearen Parkeko sugarra 1964an, munduko bonba nuklear guztiak desagertu arte piztuta egongo dena. Ez da inor zauritu, baina ondare-galera ordezkaezina da.
AEBren eta Kubaren arteko tentsioa areagotu egin da Raul Castroren auzipetzearekin: Washingtonek hegazkin-ontzi bat jarri du Karibean
Auzipetzearekin batera esku-hartze militar baten mamua berpiztu da uhartean; izan ere, Nicolas Maduro ere auzipetu egin zuten Venezuelako operazio militarra abiatu aurretik.
Israelek Flotillako ekintzaile solidarioak umiliatu egin ditu
Itamar Ben Gvir Israelgo Segurtasun Nazionaleko ministro ultraeskuindarrak argitaratutako bideo batek protesten erauntsia eragin du, ministroak atxilotuei emandako tratua dela eta.
AEBk Raul Castro Kubako presidente ohia inputatu du, 1996an bi hegazkin eraisteagatik
Duela berrogei urte, Kubako ehiza-hegazkinek Floridako itsasartean Anaia erbesteratuen Erreskaterako erakundeko bi hegazkin txiki eraitsi zituzten, eta lau pilotu hil ziren.
Hilabeteak beharko dira ebolaren azken agerraldiaren aurkako txertoa lortzeko, baina arrisku globala "txikia" da, MOEren arabera
Hala ere, nazio eta eskualde mailan birusa zabaltzeko arriskua altua dela azpimarratu du Munduko Osasun Erakundeak.
Txinak aldarrikatu du Errusiarekiko harremanak "inoizko mailarik altuenean" daudela
Xi Jinping Txinako presidenteak ohore guztiekin hartu du Vladimir Putin Errusiako presidentea. Donald Trumpek Txinara egindako bisitaren ostean, bi potentziek harremanak estutu dituzte eta hogei bat akordio eta memorandun sinatu dituzte. Horrez gain, “oihanaren legea” berriz nagusitzeko arriskuaz ohartarazi dute
Trumpen gerra botereak mugatzeko eta Irandik tropak erretiratzeko ebazpen bat onartu du AEBko Senatuak
Zazpi saiakeraren ostean, AEBko Senatuak ebazpena onartu du: lau errepublikanok lerroak hautsi eta botoa aldatu dute, eta hiruk bozkatzeari uko egin diote. Hala ere, eta Ordezkarien Ganberako bozketan aurrera egingo balu ere, Trumpek betoa jartzea aurreikusten da.