Iran

Gobernuz kanpoko erakundeek Gobernuaren aurkako protestetan 50 pertsona baino gehiago hil direla jakinarazi, eta Internet eta telefonia zerbitzuen itzalaldia izan ostean, milaka pertsona kalera atera dira berriro. Donald Trump AEBko presidenteak azpimarratu du "Iran askatasunari begira" dagoela, "inoiz ez bezala".

EBk eta NBEk gaitzetsi egin dute Gobernuak Internet eta telefono lineak blokeatu izana. Duela bi aste hasi zituzten protestak, eta 50 manifestari baino gehiago hil dituzte ordutik.

Protestak abenduaren 28an hasi ziren, rialaren balio-galeragatik eta inflazio handiagatik, baina manifestariek Errepublika Islamikoaren amaiera ere eskatu dute. Manifestazioetako batean, pertsona talde batek 2020an AEBk eraildako Qasem Soleimani Guardia Iraultzailearen komandante ohiaren estatua bat eraitsi du. 

Errusiak "oinarririk gabeko aitzakiak baliatuta" egindako "eraso armatua" izan dela salatu du, Espainiak "deseskalatzea eta moderazioa" eskatu ditu, eta Frantziak Edmundo Gonzalez izatea presidente berria. Latinoamerikan muturreko iritziak eragin ditu AEBen operazioak.

Irango Gobernuak bere programa nuklearra berriro garatzen saiatzen ari dela adierazi du Trumpek azken egunotan, eta balizko bonbardaketekin erantzuteko prest agertu da, ekainean Israelekin egin bezala.

Manifestazioak igandean hasi ziren Teheranen, eta dozenaka hiritara zabaldu dira azken egunotan, besteak beste, Isfahan, Kerman, Kermanshah, Hamadan eta Qom hirietara. Iran krisi ekonomiko larrian dago, urteko % 42ko inflazioarekin.

Ur lasaiak izan arren, munduko ekaitz geopolitiko handienaren erdigunean daude. Iran eta Oman arteko itsasarte horretatik munduan ekoizten den petrolioaren % 20 baino gehiago garraiatzen dute, planeta osoan saltzeko. Azken hamarkadetan Pertsiako golkoan izan diren inbasio eta gerrak ulertzeko ezinbesteko lekua da.

Israelgo Armadak "eremu babestuetan" egoteko gomendatu die herritarrei, Iranen kontraerasoaren aurrean "beste abisu bat eman arte". "Defentsa sistemak mehatxua geldiarazteko lanean ari dira", adierazi du sare sozialetan argitaratutako mezu batean.

'Rio de Janeiroko Adierazpena' izeneko dokumentua adostu dute igande honetan Brasilgo hirian bildu diren garapen bidean dauden herrialdeen BRICS taldeko buruzagiek. Dokumentu horretan islatuta utzi dute "munduko hainbat tokitan gaur egun dauden gatazkengatik eta nazioarteko ordenaren polarizazio eta zatiketa egoeragatik" duten kezka.

Ali Khamenei islamaren adar xiitako fededunen ospakizun baten bezperan agertu da, Teheranen.

Erabakia Teheranek NBEren agentziari Israelek eta AEBek bere instalazio atomiko nagusien aurka egindako erasoak "bultzatu" izana egotzi ostean etorri da. Adituen arabera, neurria eraso israeldarrek eta estatubatuarrek utzitako ondorio garrantzitsuena da.

Iranek larunbat honetan hasi ditu Israelen erasoetan hildakoak omentzeko estatu-hiletak. Israelek ekainaren 13an hasitako 12 eguneko gerran hildako 627 pertsonetako 60 omendu dituzte gaur; besteak beste, Irango Guardia Iraultzaileko komandante buru Hosein Salami jenerala, Irango Indar Armatuetako Estatu Nagusiko buru Mohamad Hosein Baqeri jenerala eta Mehdi Tehranchi zientzialari nuklearra.

Irango buruzagi gorenaren arabera, AEBk ezin izan du "kalte esanguratsurik" eragin Iranen eta bere instalazio nuklearren aurka; salatu duenez, AEBko presidenteak "neurriz kanpo puztu du gertakaria bere kontakizunean".

Benjamin Netanyahu Israelgo lehen ministroak adierazi du ez duela Iranen aurkako erasorik egingo eta su-etena errespetatuko duela. Donald Trump AEBko presidentearekin hitz egin ondoren esan du hori; buruzagi estatubatuarrak bi aldeei errieta egin zien atzo, su-etena indarrean sartuta egon arren, elkarri misilak jaurtitzen jarraitu zutelako. 

AEBko presidenteak su-etena iragarri du Truth sare sozialean. Israelek berehala onartu eta salatu du Iranek misilak jaurti dituela bere instalazioen kontra, baina Iranek ukatu egin du.

Ez du eman erasoaren inguruko xehetasunik, baina Qatarreko hiriburuan leherketak entzun dira.

Al-Udeid aire-basea 1996an eraiki zen, eta Estatu Batuetako Aginte Zentralaren kuartela da. Ipar Amerikako herrialdeak eskualdean duen base handiena da, 10.000 soldadu inguru biltzen baitira bertan.

Horrela, Iranen kontraerasoa eskualdean gerra eskalatzen ez jarraitzeko diseinatu dela uste da; izan ere, aldez aurretik jakinarazi du, eta, ondorioz, Al Udeid basea partzialki hustu ahal izan dute erasoaldia gertatu baino lehen. Trumpek berak ere baieztatu du Teheranek aldez aurretik jakinarazi diela bonbardaketa, eta eraso "oso ahula" izan dela erantsi du.

Iranek atzo iragarri zuen aukera guztiak mahai gainean dituela, eta erantzunaren neurria aztertzen ari direla.  Bien bitartean, Donald Trump AEBko presidentea pozik agertu da erasoak eragindako ondorioekin, eta Iranek “erregimen aldaketa” behar duela esan du.